Kaderle İlgili Kavramlar
Ecel, ömür, rızık, tevekkül, hayır, şer, başarı, sağlık ve hastalık kaderle ilgili kavramlardır. Halk arasında ise alın yazısı, talih, baht, kısmet ve şans gibi kavramlar kader yerine kullanılır. Doğru kader inancı, bu kavramların anlamlarını bilmek ve aralarındaki ilişkiyi sağlıklı biçimde kurmakla oluşur.
Ömür ve Ecel
ÖmürCanlının doğumundan ölümüne kadar geçen sınırlı zaman dilimi; canlının doğumundan ölümüne kadar geçen sınırlı zaman dilimidir. EcelÖmrün sona erdiği an ise ömrün sona erdiği andır. İnsanın ne zaman doğacağı, ne kadar yaşayacağı ve ne zaman öleceği Allah'ın (cc) takdirindedir. Yalnızca insan değil; bitkilerin, hayvanların, hatta evrenin de bir ömrü ve sonu vardır.
"Yeryüzünde bulunan her şey fânidir. Ancak azamet ve ikram sahibi Rabbinin zâtı bâki kalacaktır."
(Rahmân suresi, 26-27. ayetler)
Rızık
RızıkAllah'ın canlıların hayatını sürdürmesi için yarattığı maddi ve manevi bütün nimetler; Allah'ın (cc) canlıların hayatını sürdürebilmeleri için yarattığı nimetlerdir. Yediklerimiz, içtiklerimiz, giydiklerimiz, teneffüs ettiğimiz hava, bilgi ve hikmet Allah'ın bahşettiği rızıklardır. Allah'ın rızık veren ismi RezzâkAllah'ın, yarattıklarına her türlü rızkı bol bol veren ismi'tır.
Rızkın kaynağı Allah'tır; ancak onu elde etmek için çalışıp çabalamak gerekir. İslam, rızkın helal yoldan kazanılmasını ister; hırsızlık, gasp, kumar ve şans oyunlarından elde edilen gelirler haramdır. "Çaba harcamadan Rızkımı Allah verir." diyerek beklemek doğru kader anlayışıyla bağdaşmaz.
Tevekkül
TevekkülKişinin üzerine düşen görevleri yapıp her türlü önlemi aldıktan sonra Allah'a dayanıp güvenmesi ve sonucu Allah'tan beklemesi; kişinin yapacağı işlerde kendisine düşen görevleri yerine getirip her türlü önlemi aldıktan sonra Allah'a (cc) dayanıp güvenmesi ve sonucu Allah'tan beklemesidir.
Derslerine çalıştıktan sonra başarı için dua eden bir öğrenci, tohumu ektikten sonra bol ürün bekleyen bir çiftçi doğru tevekkül örneğidir. Hz. Peygamber de bir kişiye "Önce deveni bağla, sonra Allah'a tevekkül et." buyurmuştur. Hicret sırasında Sevr Mağarası'na sığınarak tedbir alması da bunun örneğidir. Tedbirsiz bir tevekkül anlayışı İslam'a aykırıdır.
Başarı, Sağlık ve Hastalık
Başarı: Bir işte elde edilen iyi ve yararlı sonuçtur. Hiçbir başarı kendiliğinden gelmez; planlı ve düzenli çalışmayla elde edilir. Zorluklar karşısında "Talihsizim, bahtsızım." diyerek gayreti bırakmak yanlıştır.
Sağlık ve hastalık: Sağlık en büyük nimetlerdendir. İnsan, sağlığını korumak için önlem almalı; yediğine içtiğine dikkat etmelidir. Hasta olunca "Kaderimde ne varsa o olur." diyerek tedaviyi ihmal etmek doğru kader anlayışıyla bağdaşmaz. Hz. Peygamber, "Ey Allah'ın kulları, tedavi olunuz! Çünkü Allah her hastalığın şifasını yaratmıştır." buyurmuştur.
Hz. Ömer, Şam'da veba salgını olduğunu öğrenince ordusuyla Medine'ye dönmüş; "Allah'ın bir kaderinden diğer kaderine kaçıyoruz." demiştir. Hz. Peygamber de "Bir yerde veba olduğunu işitirseniz oraya girmeyin; bulunduğunuz yerde çıkarsa oradan çıkmayın." buyurmuştur.
Kısa Kontrol
1. "Ömrün sona erdiği an" anlamına gelen kavram hangisidir?
2. Aşağıdakilerden hangisi doğru tevekkül anlayışına örnektir?
3. Hasta olan bir kişinin "Kaderimde ne varsa o olur." diyerek tedaviyi bırakması doğru kader anlayışıyla bağdaşır.