Kader ve Kaza İnancı
Evrende en küçük hücreden galaksilere kadar her şey bir ölçü, düzen ve ahenk içindedir. Bu düzenin oluşması ve işleyişi Yüce Allah'ın dilemesi ve takdiriyle gerçekleşir.
KaderAllah'ın sonsuz ilmi ve kudretiyle, evrende gerçekleşecek her şeyi ezelde takdir etmesi; her şeyi önceden bilip bir plana göre düzenlemesi; Allah'ın (cc) sonsuz ilmi ve kudretiyle başlangıçtan sona evrende gerçekleşecek olan her şeyi takdir etmesidir. İnsanların özgür iradeleriyle yapacaklarını önceden bilmesi ve bir plana göre düzenlemesine de kader denir.
KazaEzelde bilinen ve takdir edilen şeyin, zamanı ve yeri gelince Allah tarafından yaratılması ise ezelde takdir edilen şeyin, zamanı ve yeri geldiğinde Allah (cc) tarafından yaratılmasıdır. Örneğin yer çekimi kuvveti kaderle ilgiliyken, yüksekten bırakılan bir cismin yere düşmesi kazaya örnektir.
Kaza ve Kader İman Esasıdır
Kaza ve kadere inanmak İslam'ın altı iman esasından biridir. Bunu, Cebrail (as) ile Hz. Peygamber arasında geçen şu konuşmadan anlıyoruz:
"(İman) Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine ve ahiret gününe iman etmendir. Bunun yanında hayrı ve şerriyle kadere inanmandır."
(Müslim, İman, 1)
Kader ve kaza inancı, Allah (cc) inancının bir sonucudur; çünkü Allah sonsuz ilmi ve iradesiyle her şeyi kuşatmış, kudretiyle bütün varlıklardan üstün olmuştur.
Sünnetullah (Evrendeki Yasalar)
Yüce Allah, evrendeki uyum ve düzeni sağlamak için bazı yasalar koymuştur. Bu yasalara sünnetullahAllah'ın evren ve içindeki canlı-cansız tüm varlıklarla ilgili koyduğu değişmez kurallar; âdetullah da denir (âdetullah) denir. Sünnetullah üç grupta incelenir:
Fiziksel yasalar: Madde ve enerjiyle ilgili yasalardır. Su döngüsü, çekim yasası, Dünya'nın dönmesiyle gece-gündüzün, Güneş'in etrafında dolanmasıyla mevsimlerin oluşması bunlardandır.
Biyolojik yasalar: Canlılarla ilgilidir. Canlıların doğması, çoğalması, gelişmesi ve ölmesi bu yasalar çerçevesinde gerçekleşir.
Toplumsal yasalar: Olay ve olgular arasındaki sebep-sonuç ilişkisini ifade eder. Kur'an kıssalarında; tevhide, doğruluğa ve adalete uyan toplumların düzen içinde yaşadığı, uymayanların kargaşa ve felaketlerle karşılaştığı anlatılır.
Kısa Kontrol
1. Allah'ın sonsuz ilmi ve kudretiyle, evrende gerçekleşecek her şeyi ezelde takdir etmesine ne ad verilir?
2. "Yüksekten bırakılan bir cismin yere düşmesi" aşağıdaki kavramlardan hangisine örnektir?
3. Allah'ın evren ve içindeki tüm varlıklarla ilgili koyduğu değişmez kurallara sünnetullah denir.