Yahudilik
Yaşayan dünya dinleri arasında Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizm sayılır. Bu dinlerde inanç, ibadet, ahlak, ayin ve törenler gibi ortak başlıklar bulunur; ancak bu başlıkların içeriğinde dinler arasında farklılıklar vardır. Farklı inançlara sahip insanların birbirini tanıması, karşılıklı anlayışı artırır ve barış içinde yaşamaya katkı sağlar.
Tarihsel Gelişimi ve Yaygın Olduğu Bölgeler
Yahudilik, Allah'ın (cc) Hz. MusaYahudilerin peygamberi; Yahudiliğin kendisi aracılığıyla İsrailoğulları'na gönderildiğine inanılır aracılığıyla İsrailoğulları'na gönderdiği dinin adıdır; Musevilik olarak da anılır. "Yahudi" adının, Hz. Yakup'un oğullarından Yuda (Yehuda) soyundan gelenler anlamına geldiği rivayet edilir. Yahudilik, dinî bir kimliğin yanı sıra bir millete mensup olmayı da ifade eder; bu nedenle genel kabule göre Yahudi olmak için İsrailoğulları soyundan gelmek gerekir. Bu din asıl hâliyle günümüze ulaşmamıştır. Günümüzde Yahudiler daha çok İsrail, ABD ve Batı Avrupa ülkelerinde yaşar.
Tanrı Tasavvuru ve İnanç Esasları
Yahudilik, Tanrı'nın birliği inancına dayanır; ibadetin yalnızca O'na yapılacağı belirtilir. Ancak Yahudi inancında Tanrı, özel olarak İsrailoğulları'nın rehberi ve koruyucusu kabul edilir. Tevrat'ta Tanrı çoğu kez insana ait özelliklerle (öfkelenme, pişman olma, yorulma vb.) tasvir edilir.
Yahudiliğin kutsal metinlerinde inanç esaslarının maddeleri yer almaz. XIII. yüzyılda yaşayan din bilgini İbn Meymun, on üç maddelik bir inanç esasları listesi belirlemiştir. Bu esaslar; Tanrı'ya, peygamberlere, kutsal kitaba, mükâfat ve cezaya, ahirete ve mesihe imanı içerir.
Kutsal Metinleri, Ritüelleri ve Sembolleri
Yahudiliğin kutsal metinleri yazılı ve sözlü olmak üzere ikiye ayrılır. Yazılı olana Tanah, sözlü olana Talmud denir. Tanah; Tora (Tevrat), Neviim ve Ketuvim olmak üzere üç bölümden oluşur. En önemli bölüm, Sina Dağı'nda Hz. Musa'ya vahyedildiğine inanılan Tevrat'tır.
Yahudiler günde üç vakit (sabah, ikindi, akşam) dua eder; en önemli duaları Şema Yisrael'dir. Haftalık dinlenme ve ibadet günü şabattır (cuma ikindiden cumartesi akşamına). İbadet yerlerine havra / sinagog, din görevlilerine haham denir. Süleyman Mabedi'nden günümüze yalnızca Batı Duvarı (Ağlama Duvarı) kalmıştır. Başlıca semboller: yedi kollu şamdan menora, başlık kipa, dua şalı tallit.
Kısa Kontrol
1. Yahudilik hangi peygamber aracılığıyla gönderilmiş kabul edilir?
2. Yahudilikte din görevlilerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
3. Yahudilikte haftalık dinlenme ve ibadet günü şabattır.