Budizm
Budizm, MÖ VI. yüzyılda Kuzey Hindistan'da doğan Siddharta Gautama Sakyamuni'nin öğretilerine dayanır; ona "aydınlanmış" anlamında "Buda" denmiştir. Budizm, Hinduizm'in çok tanrıcılığına, din adamı otoritesine ve kast sistemine tepki olarak gelişmiştir. Gautama, saray hayatını terk edip altı yıl çile çektikten sonra bir incir ağacı (Bodhi) altında aydınlanmaya ulaşmış ve "orta yol"u (Sekiz Dilimli Yol) bulmuştur. Öğretisi Pali dilinde Tripitaka (Üç Sepet) adı altında yazıya geçirilmiştir.
İnanç Sistemi
Budizm'de ilk dönemlerde yaratıcı tanrı fikri yoktur; Budistler Buda'nın aydınlanma sonrası tanrılaştığına inanır. İman ikrarı üç esasa dayanır: "Buda'ya sığınırım, Dharma'ya (öğreti) sığınırım, Sangha'ya (rahipler topluluğu) sığınırım." Buda'ya göre bireysel ruh/ego anlamında sabit bir öz yoktur; her şey geçicidir ve birbirine bağlıdır.
İnsan, arzu ve ihtirasların esiridir; bundan kurtuluş Sekiz Dilimli Yoldan geçer (doğru anlayış, doğru karar, doğru konuşma, doğru hareket, doğru kazanç, doğru çaba, doğru dikkat, doğru konsantrasyon). Amaç, acı ve ıstıraptan kurtularak Nirvana'ya ulaşmaktır.
Ritüeller ve Kutsallar
İbadet yeri viharadır; ibadet ferdî ve evde de yapılabilir. Rahipler (Sangha) bekârlık ve fakirlik yemini eder, sadaka toplayarak geçinir, saç-sakal keser, sarı elbise giyer. Dua ederken tespih (çakra) kullanılır. Zenginler ölülerini yakar.
Sembolleri: Dharma çakra (yasa tekerleği), lotus çiçeği, mandala. Kutsal yerler: Buda'nın doğduğu (Lumbini), aydınlandığı (Bodhgaya), ilk vaaz verdiği (Sarnath) ve öldüğü (Kushinagar) yerler.
Kısa Kontrol
1. Budizm'de insanın acı ve ıstıraptan kurtulup Nirvana'ya ulaşması için izlemesi gereken yol hangisidir?
2. Budizm'in kurucusu Siddharta Gautama'ya verilen "aydınlanmış, uyanmış" anlamındaki unvan hangisidir?
3. Budizm'in ilk dönemlerinde bir yaratıcı tanrı fikri yoktur.