İslam'da Ahlakın Mahiyeti
AHLAK NEDİR?
AhlakSözlükte huy, mizaç, karakter anlamına gelir sözlükte "huy, mizaç, karakter" demektir. Terim olarak ahlak; insanın davranışlarında yerleşik hâle gelmiş, düşünüp taşınmadan kolayca ortaya çıkan iyi ya da kötü hâllerdir.
Bir davranışın "ahlak" sayılabilmesi için süreklilik kazanması gerekir. Bir kez doğru söyleyen kişi değil, doğruluğu huy hâline getiren kişi "dürüst" olarak nitelenir.
İyi Ahlak ve Kötü Ahlak
İslam düşüncesinde güzel huylara hüsn-i hulukGüzel ahlak, iyi huy, kötü huylara ise "sû-i huluk" denir. Doğruluk, merhamet, cömertlik, tevazu güzel ahlak; yalan, kibir, haset, zulüm ise kötü ahlak örnekleridir.
Ahlak sabit ve değişmez değildir. İnsan; iradesini kullanarak, iyi örnekleri model alarak ve alışkanlıklarını değiştirerek ahlakını güzelleştirebilir. Din, insanı bu çabaya çağırır.
Din ve Ahlak İlişkisi
İslam'da din ile ahlak iç içedir. İman, ahlakın kaynağı ve dayanağıdır; çünkü mü'min, her davranışının Allah tarafından görüldüğünü ve ahirette hesabının sorulacağını bilir. İbadetler de ahlakı güzelleştirmeyi amaçlar.
Hz. Peygamber, gönderiliş amacını şöyle açıklamıştır: "Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim."
"Sen elbette yüce bir ahlak üzeresin."
(Kalem suresi, 68/4)
Ahlakın Kaynağı: Kur'an ve Sünnet
Müslüman için ahlakın ölçüsü Kur'an ve Hz. Peygamber'in örnek hayatıdır (sünnet). Hz. Aişe, Peygamber'in ahlakını soranlara "Onun ahlakı Kur'an'dı" demiştir; yani o, Kur'an'ın öğrettiği değerleri bizzat yaşayan bir örnekti.
"Andolsun, Allah'ın Resûlünde sizin için, Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı uman... kimseler için güzel bir örnek vardır."
(Ahzâb suresi, 33/21)
Kısa Kontrol
1. Terim olarak ahlak aşağıdakilerden hangisidir?
2. "Onun ahlakı Kur'an'dı" sözü kime aittir ve kimi anlatır?
3. Ahlak sabit ve değişmez bir özelliktir; insan çabayla ahlakını değiştiremez.