Doğruyu Arayan Bir Varlık Olarak İnsan

İnsan, yalnızca yaşamakla yetinmeyen; "Nereden geldim?", "Niçin varım?", "Nereye gidiyorum?" gibi sorular soran bir varlıktır. Bu sorular, insanı hakikathakikatBir şeyin gerçek yüzü, olduğu gibi hâli; doğru bilgi arayışına yöneltir.

Hakikat arayışı insanın fıtratında vardır. Tarih boyunca insanlar; evreni, kendi varlıklarını ve hayatın anlamını anlamaya çalışmış, bu arayış onları çoğu zaman bir yaratıcının varlığına ulaştırmıştır.

Bilginin Kaynakları

İslam düşüncesine göre doğru bilgiye üç yolla ulaşılır:

1. Sağlam duyular: Görme, işitme, dokunma gibi düzgün çalışan duyu organlarıyla elde edilen bilgi.

2. Akıl: Duyularla elde edilen verileri işleyen, karşılaştıran ve sonuç çıkaran güç.

3. Doğru haber: Yalan söylemesi mümkün olmayan kaynaktan gelen bilgi. Bunun en güvenilir örneği haber-i sadıkhaber-i sadıkPeygamberlerin Allah'tan getirdiği haber ile yalan üzerinde birleşmesi imkânsız toplulukların aktardığı habertır.

Akıl ve Vahiy

Akıl, hakikati aramada çok önemli bir araçtır; ancak sınırlıdır. Ölümden sonraki hayat, Allah'ın zatı ve gayb âlemi gibi konularda tek başına akıl yeterli olmaz. İşte bu noktada vahiyvahiyAllah'ın peygamberleri aracılığıyla insanlara gönderdiği bilgi ve mesaj akla yol gösterir.

Kur'an, insanı evren üzerinde tefekkürtefekkürBir konu üzerinde derin derin, sistemli biçimde düşünme etmeye çağırır:

"Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelmesinde akıl sahipleri için gerçekten açık deliller vardır. Onlar, ayakta dururken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah'ı anarlar; göklerin ve yerin yaratılışı hakkında düşünürler."
(Âl-i İmrân suresi, 3/190-191)

Hz. İbrahim'in Hakikat Arayışı

Kur'an, doğruyu arayan insanın en güzel örneklerinden biri olarak Hz. İbrahim'i anlatır. O, çevresindeki insanların taptığı yıldıza, aya ve güneşe sırayla baktı; her biri batıp kaybolunca bunların ilah olamayacağını anladı:

"Ben, batıp gidenleri sevmem... Ben, hakka yönelerek yüzümü, gökleri ve yeri yoktan var edene çevirdim. Ben, Allah'a ortak koşanlardan değilim."
(En'âm suresi, 6/76-79)

Hz. İbrahim'in bu arayışı, aklını doğru kullanan bir insanın tevhide ulaşabileceğini gösterir.

Fıtrat ve Doğru Arayışı

Her insan temiz bir fıtratla doğar ve içinde iyiye, doğruya, güzele bir yöneliş taşır. Ancak insan; yanlış bilgiler, kötü çevre ya da kendi tercihleriyle bu yönelişten uzaklaşabilir. Bu yüzden hakikat arayışında hem aklı doğru kullanmak hem de vahyin rehberliğine açık olmak gerekir.