İslam Medeniyetinde Öne Çıkan Eğitim Kurumları
Başlıca İslam Eğitim Kurumları
| Kurum | İşlevi |
|---|---|
| Mescit-Cami | İlk ders halkalarının kurulduğu; Kur'an, tefsir, hadis, fıkıh gibi ilimlerin okutulduğu ilk eğitim mekânı. |
| Mektep | Günümüzdeki ilkokul seviyesinde okuma-yazma ve Kur'an öğretilen kurum. |
| Medrese | Yükseköğretim kurumu; ilk sistematik örneği Selçuklu Veziri Nizamülmülk'ün 1067'de Bağdat'ta kurduğu Nizamiye Medresesi'dir. |
| Darülkurra | Uzmanlık düzeyinde Kur'an öğretilen ve hafız yetiştirilen kurum. |
| Darülhadis | Hadis ilimlerinde uzman yetiştiren yüksekokul; ilki Şam'da kurulmuştur (Darülhadisin-Nuriye). |
| Beytülhikme | Yüksek düzeyde ilmî araştırma ve tercüme faaliyetlerinin yapıldığı kurum (Bağdat, Halife Memun). |
| Kütüphane | Yazılı eserlerin toplandığı bilgi merkezi; Kurtuba'da 70 kütüphane kurulmuştur. |
| Rasathane | Astronomi gözlemlerinin yapıldığı kurum; ilki 828'de Bağdat'taki Şemmasiye Rasathanesi'dir. En büyüğü Meraga Rasathanesi (Nasirüddin Tusi). |
| Şifahane | Günümüz hastanelerinin karşılığı; ilki Hz. Peygamber döneminde Hendek Gazvesi'nde kurulmuştur. |
Camiler, İslam'ın ilk eğitim ve öğretim kurumu kabul edilir; Hz. Peygamber döneminde Erkâm'ın evi (Darülerkâm) ve Mescid-i Nebi'ye bitişik Suffe bölümü ilk eğitim mekânları olmuştur. Medreseler zamanla Nişabur, İsfahan, Konya, Kayseri gibi birçok şehirde açılmış; Osmanlı'da Fatih Sultan Mehmet'in Sahn-ı Seman ve Kanuni'nin Süleymaniye Medreseleri en önemlileri olmuştur. Meraga Rasathanesi'nde on iki yıl süren gözlemler, Güneş merkezli evren modelinin temellerini atmıştır.
Kısa Kontrol
1. İslam dünyasındaki ilk büyük medrese olan Nizamiye Medresesi'ni 1067'de Bağdat'ta kim kurmuştur?
2. Uzmanlık derecesinde Kur'an öğretilen ve hafız yetiştirilen eğitim kurumuna ne ad verilir?
3. İlk İslam şifahanesi Hz. Peygamber tarafından Hendek Gazvesi'nde yaralılar için kurulmuştur.