Dinî Anlayış ve Kültürümüzün Oluşmasında Etkili Olan Bazı Şahsiyetler
DİNÎ ANLAYIŞ VE KÜLTÜRÜMÜZÜN OLUŞMASINDA ETKİLİ OLAN ŞAHSİYETLER
İtikadi ve Fıkhi Alanda Öne Çıkan Âlimler
| Şahsiyet | Katkısı |
|---|---|
| Ebu Hanife (öl. 767) | İmam-ı Azam; Hanefi mezhebinin kurucusu, Ehlisünnet inancının oluşmasına zemin hazırlayan fıkıh âlimi; aslen Türk olabileceğine dair rivayetler vardır. |
| Cafer Sadık (öl. 765) | Hadis ilminde otorite; Caferilik (İsnâaşeriyye/İmamiye) mezhebinin dayandığı isim. |
| Matüridi (öl. 944) | Ehlisünnet kelamının kurucusu kabul edilir; "Kitabü't-Tevhid" ve "Tevilatü'l-Kur'an" eserleriyle akıl-nakil dengesini kuran bilgi kuramını geliştirmiştir. |
| Şafii (öl. 819) | Şafii mezhebinin kurucusu; fıkıh usulü ilminin temellerini atan ilk âlim, "er-Risale" ve "Kitabu'l-Umm" eserlerinin yazarı. |
| Eşari (öl. 935) | Eşarilik mezhebinin kurucusu; "Makalatü'l-İslamiyyin" adlı eseriyle itikadi mezhepleri bir araya toplamıştır. |
Anadolu'da Tasavvuf ve Ahlak Önderleri
| Şahsiyet | Katkısı |
|---|---|
| Ahmed Yesevi (öl. 1166) | Yeseviye tarikatının kurucusu; "Divan-ı Hikmet" ile Türkçe dinî-tasavvufi şiirleriyle Orta Asya Türklerinde İslam'ın yayılmasını sağlamıştır. |
| Mevlana Celaleddin Rumi (öl. 1273) | Konya'da yaşamış mutasavvıf; "Mesnevi", "Divan-ı Kebir" gibi eserleriyle dünya çapında etkili olmuştur; Mevlevilik onun düşüncesinden doğmuştur. |
| Ahi Evran (öl. ~1262) | Ahilik teşkilatının Anadolu'daki kurucularından; esnaf teşkilatlanmasını (32 çeşit esnaf) düzenlemiştir. |
| Hacı Bektaş Veli (öl. 1337) | Bektaşiliğin kurucusu; "Eline, diline, beline sahip ol!" düsturuyla tanınır; Yeniçeri Ocağının piri kabul edilmiştir. |
| Yunus Emre (öl. 1320) | Eski Anadolu Türkçesinin oluşumunda öncü ilk Türk şairi; Türkçenin edebî bir dil olmasına büyük katkı sağlamıştır. |
| Sarı Saltuk | Anadolu ve Balkanların Müslümanlaşmasında etkili alperen-derviş; adına Balkanlar'da birçok türbe ve makam bulunur. |
| Hacı Bayram Veli (öl. 1430) | Ankara'da müderrislik yapmış, sosyal yardımlaşmayı (zekât-sadaka toplama, aşevi) örgütlemiş mutasavvıf. |
Kısa Kontrol
1. Ehlisünnet kelamının kurucusu kabul edilen, "Kitabü't-Tevhid" adlı eseriyle bilinen âlim kimdir?
2. "Eline, diline, beline sahip ol!" düsturuyla tanınan, Bektaşiliğin kurucusu olan mutasavvıf kimdir?
3. İmam Şafii, fıkıh usulü ilminin temellerini atan ilk âlim kabul edilir.
İpucu: klavyede 1–4 ile cevaplayabilirsin