Allah'ı İsim ve Sıfatlarıyla Tanımak
Allah'ın (cc) varlığını bilmek, O'nu tanımak anlamına gelmez. Allah'ı gerçek anlamda tanımak için O'nun isim ve sıfatlarını bilmek gerekir. Allah'ın zatını, sıfatlarını ve fiillerini en güzel şekilde tanımlayan isimlere esmayıhüsnaAllah'a ait güzel isimleri ifade etmek için kullanılan kavram denir.
"En güzel isimler Allah'ındır; bu güzel isimlerle O'na dua edin..."
(Araf suresi, 180. ayet)
Allah'ın isimleri üç başlık altında incelenir: zatıyla ilgili isimleri (Evvel, Baki gibi — sadece Allah'ta bulunan özellikleri ifade eder), kâinatla ilgili isimleri (Halık/yaratan, Rezzak/rızık veren, Rahman, Rahîm, Melik gibi) ve insanla ilgili isimleri (Şekur/küçük amellere büyük karşılık veren, Tevvab/tövbeleri kabul eden gibi).
| Sıfat Grubu | Açıklama | Örnekler |
|---|---|---|
| Zatî sıfatlar | Allah'ın zatına özgü sıfatlar (nefsi, selbî, sübuti) | Hayat, ilim, irade, kudret |
| Fiilî sıfatlar | Allah'ın âlemle ilişkisine konu olan sıfatlar | Yaratmak, rızık vermek |
| Haberî sıfatlar | Ayetlerde geçen, yaratılmışlara ait özellikleri andıran ama onlara benzemeyen ifadeler | Allah'ın "eli", "yüzü" gibi ifadeler |
Öne Çıkan Sübuti Sıfatlar
Hayat: Allah'ın canlı, diri ve her an faaliyet hâlinde olması.
İlim: Allah'ın her şeyi bilmesi.
Semi: Allah'ın her şeyi işitmesi.
Basar: Allah'ın her şeyi görmesi.
İrade: Allah'ın her şeyi dilediği gibi yapması.
Kudret: Allah'ın sınırsız güç sahibi olması.
Kelam: Allah'ın konuşması; dilediği varlıklarla dilediği şekilde konuşur.
Tekvin: Allah'ın yaratması; O dilediğini yaratır.
Allah'ın sıfatları yaratılmışların sıfatları gibi sonradan meydana gelmiş değildir; isimlendirmede benzerlik olsa da (örneğin "basar" ile insanın görmesi) bu sıfatlar yaratılanların sıfatına benzemez.
Kısa Kontrol
1. Allah'a ait güzel isimleri ifade etmek için kullanılan kavram hangisidir?
2. Allah'ın yaratmasını ifade eden sıfat aşağıdakilerden hangisidir?
3. Ayetlerde geçen Allah'ın "eli" veya "yüzü" gibi ifadeler haberî sıfatlar kapsamında değerlendirilir ve yaratılmışlara benzetilmemesi gerekir.