Dinin Temel Gayesi

Din, bireyin ve toplumun huzur ve mutluluğunu amaçlar. Toplumda düzen ve refahı sağlamak, kargaşa ve anarşiyi önlemek, böylece güvenli bir ortam oluşturmak ister. Din; insanın aklına, kalbine ve duygularına hitap ederek onu olgun bir insan hâline getirir, iyiye ve güzele yönlendirir, onurunu korumayı hedefler.

Din, dünya hayatının geçici olduğuna dikkat çeker; gerçek hayatın ahiret hayatı olduğunu bildirir ve her türlü aşırılıktan uzak, itidalli davranışlar önerir.

"Muhakkak ki Allah adaleti, ihsanı, akrabaya karşı cömert olmayı emreder; hayâsızlığı, kötülüğü ve zorbalığı yasaklar..."
(Nahl suresi, 90. ayet)


Zaruratıhamse: Korunması İstenen Beş Temel Esas

Bu amaçların gerçekleşmesi için İslam beş temel esas belirlemiştir; bunlara zaruratıhamseİslam'ın korunmasını istediği beş temel esas: canın, neslin, aklın, malın ve dinin korunması denir. Dinin bütün emir, yasak ve öğütleri bu esasları korumaya yöneliktir. Zaruratıhamse; renk, ırk ya da din gözetmeksizin tüm insanlar için geçerlidir:

1. Canın korunması
2. Neslin korunması
3. Aklın korunması
4. Malın korunması
5. Dinin korunması


Canın ve Neslin Korunması

Canın korunması: Yaşama hakkı, ayrım yapılmaksızın herkesin sahip olduğu en önemli haktır; çünkü diğer bütün haklar can güvenliğine bağlıdır. Öldürme büyük günahtır; intihar ve ötanazi ile yaşamı sonlandırma yasaktır. Canı tehlikeye atmak (alkol, tehlikeli araç kullanımı) da uygun görülmez.

"...Kim bir cana kıymamış, yeryüzünde bozgunculuk yapmamış birini öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir canı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur..."
(Mâide suresi, 32. ayet)

Neslin korunması: Aile, neslin devamı ve bireyin ilk eğitimi için gereklidir. İslam evlenmeyi teşvik eder ("Nikâh benim sünnetimdir."); ırz ve namusu korumayı, iffet ve hayâ sahibi olmayı ister. Ebeveynin en önemli sorumluluğu çocuklarını güzel ahlaklı yetiştirmektir.


Aklın, Malın ve Dinin Korunması

Aklın korunması: İnanç, ibadet ve ahlak konularında sorumlu olmanın ön şartı akıl sahibi olmaktır. İslam, akla zarar veren alkollü içecekleri ve her türlü bağımlılığı haram kılar. Hz. Peygamber, "Çoğu sarhoş eden şeyin azı da haramdır." buyurmuştur.

Malın korunması: Mal helal yoldan edinilmelidir. Hırsızlık, ticarette aldatma, ölçü-tartıda hile, karaborsacılık, rüşvet, kumar ve faiz haramdır. Hz. Peygamber, "Bizi aldatan bizden değildir." buyurmuştur. İsraf da malın korunmasına engeldir.

Dinin korunması: İslam, Hz. Âdem'le başlayıp Hz. Muhammed (sav) ile son hâlini alan tek ilahi dindir. Din temel kaynakları olan Kur'an ve sünnetKur'an-ı Kerim ile Hz. Muhammed'in söz, davranış ve onaylarından oluşan sünnet; İslam'ın iki temel kaynağıe uygun yaşanmalı; bunlarda dayanağı olmayıp sonradan dine eklenen bidat ve hurafelerKur'an ve sünnette dayanağı olmayan, sonradan eklenip dinin emri gibi kabul edilen kalıplaşmış yanlış inanç ve uygulamalarden (büyü, fal, çaput bağlama, mum dikme) uzak durulmalıdır.

Mini quiz

Kısa Kontrol

  1. 1. İslam'ın korunmasını istediği beş temel esasa (zaruratıhamse) ne dâhil değildir?

  2. 2. "Kim bir canı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur." (Mâide, 32) ayeti hangi esasla doğrudan ilgilidir?

  3. 3. Kur'an ve sünnette dayanağı olmayan, sonradan eklenip dinin emri gibi kabul edilen yanlış inanç ve uygulamalara bidat ve hurafe denir.

İpucu: klavyede 1–4 ile cevaplayabilirsin