Din ve Hayat

İnsan; yaratıcısının kim olduğu, öldükten sonra ne olacağı gibi gayb âlemine ilişkin sorulara aklıyla kendi başına cevap bulamaz ve yaratıcının yardımına ihtiyaç duyar. Yüce Allah, insanı yalnız bırakmamış; bu sorulara cevap bulabilsin diye peygamberler ve ilahi kitaplar göndermiştir.

DinDinAkıl sahibi bireyleri özgür iradeleriyle iyiye ve doğruya yönelten, onların mutluluğunu amaçlayan ilahi kurallar bütünü; akıl sahibi bireyleri kendi özgür iradeleriyle iyiye ve doğruya yönelten ve onların mutluluğunu amaçlayan ilahi kurallar bütünüdür. Din kişiye, zamana ya da mekâna göre değişmez; hür iradeyi esas alır ve dünya-ahiret mutluluğunu kazandırmayı hedefler.

Tevhit ve Şirk

İslam dini tevhittevhitAllah'ı zatında, sıfatlarında ve fiillerinde birlemek; O'na hiçbir şeyi ortak koşmadan yalnızca Allah için ibadet etmek inancı esasına dayanır. İslam'da insanın Allah'ın varlığına ve birliğine inanması, yalnızca O'na kulluk etmesi emredilir. Bunun karşıtı olan şirkşirkAllah'a inanmakla birlikte başka varlıkları da tanrı kabul etmek; Allah'a ortak koşmak ise en büyük günahtır.

Dinin ana konularından biri de ibadettir. İbadet, insanın yaratıcısına yakınlaşmasını sağlar ve onu iyiliğe yöneltir.

"...Namaz, insanı hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyar..."
(Ankebût suresi, 45. ayet)

Din, Aile ve Toplum

İnsan topluluklarını oluşturan, kendine özgü farklılıkları bulunan ferde bireybireyToplulukları oluşturan, kendine özgü farklılıkları bulunan fert; bireylerden oluşan, aralarında ortak bir kültür bulunan insan topluluğuna ise toplumtoplumBireylerden oluşan, aralarında sosyal ilişki ve ortak kültür bulunan insan topluluğu denir. Din, insanın ailesine, toplumuna ve vatanına karşı sorumlulukları konusunda ona yol gösterir.

İslam dini evlenmeyi ve çocuk sahibi olmayı teşvik eder; anne baba başta olmak üzere büyüklere saygıyı, akraba ve komşulara iyiliği emreder. Yalan, iftira, zan ve kıskançlık gibi kötü huylardan kaçınılmasını ister.

Din ve İktisadi Hayat

Din, iktisadi hayatta uyulması gereken ilkeleri de açıklar. İnsanlardan kazançlarını emek harcayarak elde etmelerini ister; ekonomik ilişkilerde dürüstlüğü, sözünde durmayı, güven ve adaleti esas alır.

Hile ile aldatmayı, yalan beyanı, zorla çıkar elde etmeyi ve karaborsacılığı yasaklar. Hırsızlık, gasp, rüşvet, kumar ve faiz yoluyla elde edilen kazancın haram olduğunu belirtir. Çalışanlara iyi davranılmasını, emeklerinin karşılığının bekletmeden verilmesini emreder.

Din, bireyin ve toplumun huzur ve mutluluğunu amaçlar. Toplumda düzen ve refahı sağlamak, kargaşa ve anarşiyi önlemek, böylece güvenli bir ortam oluşturmak ister. Din; insanın aklına, kalbine ve duygularına hitap ederek onu olgun bir insan hâline getirir, iyiye ve güzele yönlendirir, onurunu korumayı hedefler.

Din, dünya hayatının geçici olduğuna dikkat çeker; gerçek hayatın ahiret hayatı olduğunu bildirir ve her türlü aşırılıktan uzak, itidalli davranışlar önerir.

"Muhakkak ki Allah adaleti, ihsanı, akrabaya karşı cömert olmayı emreder; hayâsızlığı, kötülüğü ve zorbalığı yasaklar..."
(Nahl suresi, 90. ayet)

Zaruratıhamse: Korunması İstenen Beş Temel Esas

Bu amaçların gerçekleşmesi için İslam beş temel esas belirlemiştir; bunlara zaruratıhamsezaruratıhamseİslam'ın korunmasını istediği beş temel esas: canın, neslin, aklın, malın ve dinin korunması denir. Dinin bütün emir, yasak ve öğütleri bu esasları korumaya yöneliktir. Zaruratıhamse; renk, ırk ya da din gözetmeksizin tüm insanlar için geçerlidir:

1. Canın korunması
2. Neslin korunması
3. Aklın korunması
4. Malın korunması
5. Dinin korunması

Canın ve Neslin Korunması

Canın korunması: Yaşama hakkı, ayrım yapılmaksızın herkesin sahip olduğu en önemli haktır; çünkü diğer bütün haklar can güvenliğine bağlıdır. Öldürme büyük günahtır; intihar ve ötanazi ile yaşamı sonlandırma yasaktır. Canı tehlikeye atmak (alkol, tehlikeli araç kullanımı) da uygun görülmez.

"...Kim bir cana kıymamış, yeryüzünde bozgunculuk yapmamış birini öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir canı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur..."
(Mâide suresi, 32. ayet)

Neslin korunması: Aile, neslin devamı ve bireyin ilk eğitimi için gereklidir. İslam evlenmeyi teşvik eder ("Nikâh benim sünnetimdir."); ırz ve namusu korumayı, iffet ve hayâ sahibi olmayı ister. Ebeveynin en önemli sorumluluğu çocuklarını güzel ahlaklı yetiştirmektir.

Aklın, Malın ve Dinin Korunması

Aklın korunması: İnanç, ibadet ve ahlak konularında sorumlu olmanın ön şartı akıl sahibi olmaktır. İslam, akla zarar veren alkollü içecekleri ve her türlü bağımlılığı haram kılar. Hz. Peygamber, "Çoğu sarhoş eden şeyin azı da haramdır." buyurmuştur.

Malın korunması: Mal helal yoldan edinilmelidir. Hırsızlık, ticarette aldatma, ölçü-tartıda hile, karaborsacılık, rüşvet, kumar ve faiz haramdır. Hz. Peygamber, "Bizi aldatan bizden değildir." buyurmuştur. İsraf da malın korunmasına engeldir.

Dinin korunması: İslam, Hz. Âdem'le başlayıp Hz. Muhammed (sav) ile son hâlini alan tek ilahi dindir. Din temel kaynakları olan Kur'an ve sünnetKur'an ve sünnetKur'an-ı Kerim ile Hz. Muhammed'in söz, davranış ve onaylarından oluşan sünnet; İslam'ın iki temel kaynağıe uygun yaşanmalı; bunlarda dayanağı olmayıp sonradan dine eklenen bidat ve hurafelerbidat ve hurafelerKur'an ve sünnette dayanağı olmayan, sonradan eklenip dinin emri gibi kabul edilen kalıplaşmış yanlış inanç ve uygulamalarden (büyü, fal, çaput bağlama, mum dikme) uzak durulmalıdır.

Hz. Yusuf'un hayatını anlatan kıssa, Kur'an-ı Kerim'de Yusuf suresinde yer alır ve "kıssaların en güzeli" olarak nitelenir. Hz. Yusuf, Hz. Yakub'un on iki oğlundan biridir. Hz. Yakub, Hz. İshak'ın; o da Hz. İbrahim'in oğludur.

Hz. Yakub, küçük oğulları Yusuf'u ve Bünyamin'i çok seviyordu; ağabeyleri ise babalarının Yusuf'a gösterdiği ilgiyi kıskanıyordu. Hz. Yusuf zeki, yetenekli, güzel görünümlü; ahlakı, sevecenliği ve merhametiyle herkesin sevgisini kazanan bir çocuktu.

Hz. Yusuf çocukken bir rüya gördü ve babasına anlattı. Babası Hz. Yakub, bu rüyayı ağabeylerine anlatmamasını söyledi.

Kuyuya Atılması ve Mısır'a Gidişi

Ağabeyleri, kıskançlıkları yüzünden Hz. Yusuf'u evlerinden uzak bir kuyuya attılar. Sonra gömleğine bir hayvanın kanını sürüp babalarına "Yusuf'u kurt yedi." dediler. Hz. Yakub onlara inanmadı ama üzüntüsünden ağlamaktan zaman içinde gözleri görmez oldu.

Bir kervan Yusuf'u kuyudan çıkardı; Mısır'da bir vezir onu satın aldı. Yıllar sonra bir iftira sonucu zindana atıldı. Her zorluğa sabreden Yusuf, asla Allah'a isyan etmedi ve kötü davranışlara yönelmedi.

Rüya Yorumu ve Maliyenin Başına Geçmesi

Hz. Yusuf zindanda iken Yüce Allah ona peygamberlik verdi; rüyaları doğru bir şekilde yorumluyordu. Mısır hükümdarı bir rüya gördü (yedi zayıf inek yedi semiz ineği yiyor, yedi yeşil başak yedi kuru başak). Kimse yorumlayamadı. Hz. Yusuf, yedi yıl bolluk, ardından yedi yıl kıtlık olacağını; bolluk yıllarında yiyecek biriktirmelerini söyledi.

Bu yorum üzerine hükümdar onu yanına getirtti. Hz. Yusuf, önce kendisine atılan iftiranın aydınlatılmasını istedi; suçsuzluğu anlaşılınca hazinenin (maliyenin) sorumluluğunu üstlendi. Bolluk yıllarında ambarları doldurdu, kıtlıkta halka adaletle erzak dağıttı.

Ailesine Kavuşması

Kıtlık, Hz. Yusuf'un ailesinin yaşadığı Kenan diyarını da etkilemişti. Ağabeyleri erzak almak için Mısır'a geldi. Hz. Yusuf onları tanıdı, onlar tanımadı. Sonraki gelişlerinde kardeşini tanıttı; ağabeyleri geçmişte yaptıklarından utanç duyup özür dilediler, Hz. Yusuf da onları affetti.

Hz. Yusuf, ailesini Mısır'a yerleştirdi. Gönderdiği gömleği yüzüne süren Hz. Yakub'un gözleri yeniden gördü. Böylece Hz. Yusuf'un çocukken gördüğü rüya da gerçekleşti. Hz. Yusuf'un kıssası; iffet, sabır, dürüstlük, çalışkanlık, tevekkül ve affedicilik konusunda örnektir.

Sure, ismini ilk ayette geçen ve "ikindi vakti, mutlak zaman, ahir zaman" gibi anlamlara gelen asrasrİkindi vakti, mutlak zaman, ahir zaman; Asr suresi ismini bu kelimeden alır kelimesinden alır. Mekke'de inmiş olan sure üç ayettir ve Kur'an-ı Kerim'in 103. suresidir. Kısa olmasına rağmen Kur'an'daki bütün nasihatlerin özü sayılmıştır; İmam Şâfiî bu sure için "Şu pek kısa sure bile insanlara yeterdi." demiştir.

Asr Suresinin Anlamı

Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla.

1. Ant olsun zamana ki,

2. insan gerçekten ziyan içindedir.
3. Ancak iman edip de salih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve birbirlerine sabrı tavsiye edenler başka (onlar ziyanda değillerdir).
(Asr suresi, 1-3. ayetler)

Surenin Verdiği Mesajlar

Surenin ilk ayetinde asra yapılan yeminle zamanın önemi vurgulanır; zaman aslında kişinin ömrüdür ve boşa harcayan insan ziyandadır.

Üçüncü ayette hüsrana uğramayacaklar dört özellikle sıralanır:

1. İman edenler
2. Salih amel işleyenler
3. Birbirlerine hakkı (doğruluğu ve adaleti) tavsiye edenler
4. Birbirlerine sabrı tavsiye edenler

Bu özelliklerin bir bütün olarak her Müslümanda bulunması gerekir. Müslüman, bir haksızlık karşısında sessiz kalmamalı; zorluklar karşısında sabretmeli ve din kardeşine de sabrı hatırlatmalıdır.