Hz. Muhammed'in (sav) Daveti: Medine Dönemi

Ensar ve Muhacir Kardeşliği

Hz. Muhammed (sav), hicretten sonra Medine'de toplumsal barışı sağlamak için önce ensar ile muhacir arasında "muâhât" adı verilen kardeşliği kurdu. Bu uygulamayla ensar, muhacir kardeşiyle birlikte çalışacak ve kazançları ortak olacaktı. Medineli Müslümanlar evlerini, yiyeceklerini ve giyeceklerini muhacir kardeşleriyle içtenlikle paylaştı. Böylece kabilecilik yerine din kardeşliği anlayışı öne çıktı.

"...(Muhacirleri) barındırıp (onlara) yardım edenler var ya; işte onlar gerçek müminlerdir. Onlar için bir bağışlanma ve bol bir rızık vardır."
(Enfâl suresi, 74. ayet)

Medine Sözleşmesi

Hz. Peygamber, Medine'de yıllardır süren Evs ve Hazrec kabileleri arasındaki düşmanlığı sona erdirdi. Ardından şehirde yaşayan bütün inanç gruplarıyla (Müslümanlar, Yahudiler ve müşrikler) "Medine Sözleşmesi" adlı ayrıntılı bir anlaşma yaptı.

Bu sözleşme:

Herkesin can, mal ve inanç özgürlüğünü güvence altına aldı.

Sosyal yaşamın kurallarını yazılı bir metne dönüştürdü.

Dışarıdan gelecek bir saldırıda şehrin ortak savunulmasını hükme bağladı.

Medine'deki Müslümanların bir topluluk olarak resmen tanınmasını sağladı.

Mescid-i Nebevi'nin İnşası

Hz. Peygamber, Medine'ye hicret ettikten sonra Müslümanların bir araya gelip ibadet edebileceği bir mescit yaptırdı. Yapımı yaklaşık yedi ay süren bu inşaatta Hz. Peygamber de bizzat çalıştı.

Mescid-i Nebevi yalnızca bir ibadet yeri değildi; aynı zamanda eğitim, sağlık, adalet ve yönetim merkezi oldu. Mescidin bitişiğine, evi ve yakını olmayan yoksul öğrencilerin kalıp eğitim gördüğü "Suffe" adlı bölüm eklendi; burada okuyanlara Ashâb-ı Suffe denildi.

İslam'a Davet Mektupları

Hz. Peygamber, Hudeybiye Antlaşması'ndan sonra dönemin devlet yöneticilerine (Bizans İmparatoru, Sâsânî Hükümdarı, Habeşistan Necâşî'si, Mısır Valisi, Gassânî Kralı ve Benî Hanîfe reisi) elçiler aracılığıyla İslam'a davet mektupları gönderdi. Bu mektuplar, İslam'ın Arap Yarımadası dışına açılan evrensel bir çağrı olduğunu gösterir.

Veda Haccı, Veda Hutbesi ve Hz. Peygamber'in Vefatı

Hz. Muhammed (sav), hicretin 10. yılında hacca gitti. Ashabıyla vedalaştığı için bu hacca "Veda Haccı", bu sırada yaptığı konuşmalara ise "Veda Hutbesi" denir. Veda Hutbesi'nde yer alan evrensel mesajlardan bazıları şunlardır: kan davaları yasaktır, faizin her türlüsü haramdır, kadın haklarına önem verilmelidir, kimse başkasının suçuyla suçlanamaz, insanların canı-malı-namusu güvence altındadır ve üstünlük ancak Allah'a karşı sorumluluk bilincindedir (takva).

Hz. Peygamber, Veda Haccı'ndan Medine'ye döndükten sonra hastalandı ve 8 Haziran 632'de vefat etti. Vefatı sahabeyi derinden üzdü; Hz. Ebu Bekir onları teselli eden bir konuşma yaptı.