Hac ve Umre İbadeti
Arapçada hacSözlükte 'gitmek, yönelmek, ziyaret etmek'; terim olarak imkânı olan Müslümanların yılın belirli günlerinde ihrama girip Arafat'ta vakfe yaparak Kâbe'yi tavaf ettikleri farz ibadet sözcüğü "gitmek, yönelmek, ziyaret etmek" anlamlarına gelir. Hac; imkânı olan Müslümanların ihrama girerek, yılın belirli günlerinde (Zilhicce'nin 8-13. günleri) Arafat'ta vakfe yapıp Kâbe'yi tavaf ederek yerine getirdikleri farz bir ibadettir. Hem mal hem bedenle yapılır ve ömürde bir defa yapılması yeterlidir.
"...Yoluna gücü yetenlerin haccetmesi, Allah'ın insanlar üzerinde bir hakkıdır..."
(Âl-i İmrân suresi, 97. ayet)
Haccın Şartları
Bir kişiye haccın farz olması için şu şartlar gerekir: Müslüman olmak, akıllı olmak ve ergenlik çağına girmek, hür (özgür) olmak, sağlıklı olmak, belirli bir ekonomik güce sahip olmak ve yol güvenliğine sahip olmak.
Hac, dünyanın farklı bölgelerinden Müslümanları bir araya getirir; bu sayede inananlar arasında birlik, kardeşlik ve dayanışma duyguları güçlenir. İnsan bu ibadetle günahlarından pişmanlık duyduğunu dile getirir ve Allah'tan bağışlanma diler.
Hac ile İlgili Temel Kavramlar
İhram: Hac veya umreye niyet eden kişiye bazı davranışların (tırnak kesme, tıraş olma, koku sürme, avlanma, kavga etme vb.) yasak olmasıdır. Erkekler dikişsiz, beyaz iki parça örtü giyer.
Mikat: Hac veya umreye gidenlerin ihrama girmek zorunda oldukları yerlerdir.
Telbiye: İhrama girenlerin okuduğu "Lebbeyk Allâhümme lebbeyk..." duasıdır.
Tavaf: Kâbe'nin etrafında yedi kez (yedi şavt) dönmektir; her tura şavtKâbe'nin etrafında bir tur dönme denir.
Say: Safa ile Merve tepeleri arasında dördü gidiş, üçü dönüş olmak üzere yedi defa gidip gelmektir.
Vakfe: Arife Günü, Arafat'ta bir süre beklemektir. Arafat vakfesi farz, Müzdelife vakfesi vaciptir.
| Haccın Farzları | Haccın Vacipleri |
|---|---|
| İhrama girmek | Müzdelife'de vakfe yapmak |
| Arafat'ta vakfe yapmak | Şeytan taşlamak |
| Kâbe'yi tavaf etmek (ziyaret tavafı) | Say yapmak, saçları tıraş etmek/kısaltmak, veda tavafı yapmak |
Umre İbadeti
Umreİhramlı olarak Kâbe'yi tavaf edip say yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkarak yapılan ibadet; belirli bir vakti yoktur, sünnettir; ihramlı olarak Kâbe'yi tavaf edip ardından say yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkarak yerine getirilen bir ibadettir.
"Haccı da umreyi de Allah için tamamlayın..."
(Bakara suresi, 196. ayet)
Umre yapmak sünnettir. Umre için gerekli şartlar hac ile aynıdır; ancak umrenin haccın yapıldığı günler dışında yılın herhangi bir vaktinde yapılabilmesi bakımından belirli bir zamanı yoktur. Umrede vakfe ve şeytan taşlama yoktur.
Kısa Kontrol
1. Hac ibadetinin farzlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
2. Safa ile Merve tepeleri arasında yedi defa gidip gelerek yapılan hac görevine ne ad verilir?
3. Umre ibadetinin, hac gibi yılın belirli günlerinde yapılması zorunludur.