Hac, Umre ve Kurban

Arapçada hachacSözlükte 'gitmek, yönelmek, ziyaret etmek'; terim olarak imkânı olan Müslümanların yılın belirli günlerinde ihrama girip Arafat'ta vakfe yaparak Kâbe'yi tavaf ettikleri farz ibadet sözcüğü "gitmek, yönelmek, ziyaret etmek" anlamlarına gelir. Hac; imkânı olan Müslümanların ihrama girerek, yılın belirli günlerinde (Zilhicce'nin 8-13. günleri) Arafat'ta vakfe yapıp Kâbe'yi tavaf ederek yerine getirdikleri farz bir ibadettir. Hem mal hem bedenle yapılır ve ömürde bir defa yapılması yeterlidir.

"...Yoluna gücü yetenlerin haccetmesi, Allah'ın insanlar üzerinde bir hakkıdır..."
(Âl-i İmrân suresi, 97. ayet)

Haccın Şartları

Bir kişiye haccın farz olması için şu şartlar gerekir: Müslüman olmak, akıllı olmak ve ergenlik çağına girmek, hür (özgür) olmak, sağlıklı olmak, belirli bir ekonomik güce sahip olmak ve yol güvenliğine sahip olmak.

Hac, dünyanın farklı bölgelerinden Müslümanları bir araya getirir; bu sayede inananlar arasında birlik, kardeşlik ve dayanışma duyguları güçlenir. İnsan bu ibadetle günahlarından pişmanlık duyduğunu dile getirir ve Allah'tan bağışlanma diler.

Hac ile İlgili Temel Kavramlar

İhram: Hac veya umreye niyet eden kişiye bazı davranışların (tırnak kesme, tıraş olma, koku sürme, avlanma, kavga etme vb.) yasak olmasıdır. Erkekler dikişsiz, beyaz iki parça örtü giyer.
Mikat: Hac veya umreye gidenlerin ihrama girmek zorunda oldukları yerlerdir.
Telbiye: İhrama girenlerin okuduğu "Lebbeyk Allâhümme lebbeyk..." duasıdır.
Tavaf: Kâbe'nin etrafında yedi kez (yedi şavt) dönmektir; her tura şavtşavtKâbe'nin etrafında bir tur dönme denir.
Say: Safa ile Merve tepeleri arasında dördü gidiş, üçü dönüş olmak üzere yedi defa gidip gelmektir.
Vakfe: Arife Günü, Arafat'ta bir süre beklemektir. Arafat vakfesi farz, Müzdelife vakfesi vaciptir.

Umre İbadeti

UmreUmreİhramlı olarak Kâbe'yi tavaf edip say yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkarak yapılan ibadet; belirli bir vakti yoktur, sünnettir; ihramlı olarak Kâbe'yi tavaf edip ardından say yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkarak yerine getirilen bir ibadettir.

"Haccı da umreyi de Allah için tamamlayın..."
(Bakara suresi, 196. ayet)

Umre yapmak sünnettir. Umre için gerekli şartlar hac ile aynıdır; ancak umrenin haccın yapıldığı günler dışında yılın herhangi bir vaktinde yapılabilmesi bakımından belirli bir zamanı yoktur. Umrede vakfe ve şeytan taşlama yoktur.

KurbanKurbanSözlükte 'kendisiyle Allah'a yakınlaşılan şey'; terim olarak belli nitelikli bir hayvanı Zilhicce ayının 10, 11, 12. günlerinde ibadet niyetiyle usulüne uygun kesmek; sözlükte "kendisiyle Allah'a yakınlaşılan şey" anlamına gelir. Terim olarak, belli nitelikleri taşıyan bir hayvanı belirli günlerde (Zilhicce ayının 10, 11, 12. günleri) ibadet niyetiyle usulüne uygun biçimde kesmektir. Kurban, mal ile yapılan bir ibadettir ve vaciptir. Hicret'in ikinci yılında emredilmiştir.

Kurban ibadeti, bugünkü şekliyle Hz. İbrahim ile oğlu Hz. İsmail'in Allah'ın emrine şüphe duymadan gösterdikleri teslimiyete dayanır. Kurban, kulun Allah'a bağlılığının bir sembolüdür.

"Onların etleri ve kanları asla Allah'a ulaşmaz. Fakat O'na sizin takvanız (Allah'a karşı gelmekten sakınmanız) ulaşır..."
(Hac suresi, 37. ayet)

Kurban Kesmekle Yükümlü Olmanın Şartları

Müslüman olmak, akıllı olmak, ergenlik çağına gelmiş olmak, hür (özgür) olmak, mukim olmak (yolculuk hâlinde olmamak) ve maddi durumu yeterli olmak.

Kurban, "Bismillâhi Allâhüekber!" sözüyle Allah'ın adı anılarak bayramın ilk üç gününde kesilir.

Kurban Etinin Paylaşımı ve Anlamı

Kurban kesen kişi etten yiyebilir ve ailesine yedirebilir; ancak bir kısmının dağıtılması gerekir. Hz. Peygamber etin üçe bölünmesini tavsiye etmiştir: bir bölümü kurban kesemeyen ihtiyaç sahiplerine, bir bölümü akraba ve komşulara, kalan kısmı ise aile içinde tüketilir.

Kurban, toplumda yardımlaşma ve dayanışma ruhunun canlı tutulmasına katkı sağlar. Kurban ibadetini yalnızca et paylaşmaya indirgemek doğru değildir; bu nedenle kurban kesmek yerine parasının bağışlanması kurbanın yerini tutmaz.

Kurban Bayramı dışında ibadet niyetiyle kesilen başka kurbanlar da vardır: akika kurbanı (yeni doğan çocuk için, sünnet), adak (nezir) kurbanı (bir dilek gerçekleşince, vacip) ve şükür kurbanı (şükretmek için, müstehap).

Hac ve kurban ibadetleri, kültürümüzde birçok geleneğin oluşmasına katkıda bulunmuştur. Bu gelenekler sayesinde toplumda dayanışma duygusu canlı tutulur ve kültürel değerlerimiz nesilden nesile aktarılır.

Hac İbadetinin Kültürümüze Yansımaları

Her ülkeye bir kontenjan verildiği için, ülkemizde hacca gitmek isteyenler kurakuraHacca gidecek kişilerin, kontenjan sınırlı olduğu için kurayla belirlenmesi ile belirlenir. Kurada ismi çıkanlar uygulamalı hac eğitimlerine katılır, sağlık kontrollerini yaptırır ve komşu, akraba, eş dosttan helallik alır.

Hacı adayları dualarla uğurlanır. Hac yolculuğuna çıkan kişinin evinin dış kapısı boyanıp dinî motiflerle süslenir; "hacı kapısı" denilen bu gelenek bazı yörelerde hâlâ yaşatılır. Hacdan dönenler ziyaret edilip tebrik edilir; hacılar da misafirlerine zemzem ve hurma ikram eder.

Kurban İbadetinin Kültürümüze Yansımaları

Kurban Bayramı'ndan bir gün önce Arife Günüdür. Arife Günü sabah namazından başlayarak bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar, farz namazların ardından teşrik tekbiriteşrik tekbiriKurban Bayramı'nda Arife Günü sabahından bayramın 4. günü ikindiye kadar farz namazlardan sonra getirilen tekbir getirilir.

Bayramın ilk günü camide bayram namazı kılınır (erkekler için vacip). Sonrasında bayramlaşılır; aile büyükleri, akraba ve komşular ziyaret edilir. Çocuklara harçlık, şeker ve bayramlık elbise verilir; bazı yörelerde bayramlığını Arife Günü giyen çocuğa "Arife Çiçeği" denir. Kurban eti ihtiyaç sahipleriyle paylaşılır, misafirlere ikram edilir; bu da toplumda yardımseverliği ve cömertliği yaygınlaştırır.

Kâfirun suresi, Allah'ın (cc) varlığını ve birliğini inkâr eden kâfirkâfirAllah'ın varlığını ve birliğini inkâr eden, Allah'ı tek ve eşsiz kabul etmeyen kimselere hitap ederek başladığı için bu adı almıştır. Namazlarda Fatiha'dan sonra ve dua niyetiyle günlük hayatta okunur.

Rivayete göre Mekkeli müşrikler, Hz. Peygamber'e bir sene Allah'a, bir sene de kendi putlarına ibadet etmeyi teklif etmişlerdir. Bu teklifi reddetmek ve müminlerle kâfirler arasındaki inanç farkını açıkça ortaya koymak için bu sure indirilmiştir. Surede, tevhitten asla taviz verilmeyeceği vurgulanır.

Kâfirun Suresinin Okunuşu

Bismillâhirrahmânirrahîm

1. Kul yâ eyyühel kâfirûn
2. Lâ a'büdü mâ ta'büdûn
3. Ve lâ entüm âbidûne mâ a'büd
4. Ve lâ ene âbidün mâ abedtüm
5. Ve lâ entüm âbidûne mâ a'büd
6. Leküm dînüküm ve liye dîn

Kâfirun Suresinin Anlamı

Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla.

1. De ki: "Ey Kâfirler!
2. Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk etmem.
3. Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz.
4. Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk edecek değilim.
5. Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz.
6. Sizin dininiz size, benim dinim de banadır."
(Kâfirun suresi, 1-6. ayetler)

Sureden Çıkarabileceğimiz Mesajlar

İnanç konusunda tevhitten (Allah'ın birliğinden) asla taviz verilmez.

Küfür ile İslam arasında hiçbir benzerlik yoktur.

Müslüman, inancını açıkça ortaya koyar; inanç pazarlığı yapılmaz.

"Sizin dininiz size, benim dinim bana." ifadesi, inanç konusunda kimsenin zorlanmayacağını ve herkesin kendi inancından sorumlu olduğunu gösterir.