Yahudilik

Tarihçe

Yahudiliğin tarihi Hz. İbrahim ile başlar; oğlu Hz. İshak ve torunu Hz. Yakub (İsrail) üzerinden devam eder. Hz. Yakub'un soyundan gelenler Mısır'a yerleşmiş, uzun süre esaret altında yaşamışlardır. Hz. Musa önderliğinde Mısır'dan Çıkış (Exodus) gerçekleşmiş, Sina Dağı'nda On Emir verilmiştir. Filistin'e yerleşmelerinin ardından Krallık Dönemi başlamış; Saul, Hz. Davud ve Hz. Süleyman dönemlerinde birlik sağlanmış, Süleyman Mabedi inşa edilmiştir. Hz. Süleyman'ın ölümünden sonra krallık İsrail (kuzey) ve Yehuda (güney) olarak ikiye bölünmüş, ardından sırasıyla Asur, Babil ve Pers istilalarına uğramış, Babil sürgünü ve mabedin yıkılışı yaşanmıştır. Roma döneminde MS 70'te ikinci mabet de yıkılmış, Yahudiler dünyaya dağılmıştır (diaspora). 19. yüzyılda ortaya çıkan Siyonizm hareketi, 1948'de İsrail Devleti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.

İnanç Esasları

Orta Çağ Yahudi filozofu Musa bin Meymun'un belirlediği 13 maddelik inanç ilkeleri Yahudilikte kabul görür: Tanrı'nın varlığı ve birliği, cismani olmaması, ezeliyeti, yalnız O'na ibadet edilmesi, peygamberlik, Musa'nın peygamberliğinin üstünlüğü, Tevrat'ın Tanrı katından gelişi, Tevrat'ın değişmezliği, Tanrı'nın insanların davranışlarını bilmesi, ödül-ceza, Mesih'in geleceği ve ölülerin dirilmesi gibi inançları kapsar.

Ritüeller, Semboller ve Kutsal Mekânlar

Ritüeller: Günlük dualar, haftalık Şabat (cumartesi istirahat günü), Roş Haşana (Yahudi yılbaşısı), Yom Kipur (Kefaret/Oruç Günü) ve Fısıh (Mısır'dan Çıkış'ı anma bayramı) başlıca ibadet ve bayramlardır.

Semboller: Davud Yıldızı (Magen David), yedi kollu şamdan Menora ve erkeklerin başına taktığı küçük başlık Kipa.

Kutsal Mekânlar: Kudüs şehri, yıkılan Süleyman Mabedi'nin kalıntısı olan Ağlama Duvarı (Batı Duvarı) en önemli kutsal mekânlardır.

Kutsal Kitaplar ve Mezhepler

Kutsal kitaplar: Tanah (Tevrat/Tora, Neviim/Peygamberler, Ketuvim/Yazılar bölümlerinden oluşur) ve hahamların yorumlarından oluşan Talmud.

Mezhepler: Ortodoks (geleneksel kurallara sıkı bağlılık), Reformist (moderniteye uyum, kuralların esnetilmesi), Muhafazakâr (iki yaklaşım arası orta yol) ve Yeniden Yapılanmacı Yahudilik.