Kötülük Problemi

Kötülük problemi, Batı düşüncesinde "Tanrı'nın adaleti" anlamına gelen teodise kavramıyla ifade edilir; dünyadaki kötülüklerle adil ve her şeye gücü yeten bir Tanrı inancı arasındaki ilişkiyi sorgular ("Tanrı varsa, kötülükleri neden engellemiyor?"). İslam'da iyilik (hayır, hasenat) ve kötülük (şer, seyyie) kavramlarının ölçüsü akıl ve vahiydir; çünkü Kur'an'a göre nefis ve şeytan bazı kötü işleri insana güzel gösterebilir.

"Muhakkak ki Allah adaleti, ihsanı, akrabaya karşı cömert olmayı emreder; hayasızlığı, kötülüğü ve zorbalığı yasaklar..."
(Nahl suresi, 90. ayet)

Hikmet ve Kötülüğün Türleri

HikmetHikmetBir şeyin oluşunda akıl erdirilemeyen gizli sebep; Allah'ın insanlar tarafından anlaşılamayan amacı kavramı, görünüşte hoşa gitmeyen şeylerde bile derin bir anlam ve ilahi amaç olabileceğini hatırlatır.

"...Hakkınızda hayırlı olduğu hâlde bir şeyden hoşlanmamış olabilirsiniz... Yalnız Allah bilir, siz bilmezsiniz."

İslam âlimleri kötülüğü iki türde değerlendirir: Metafiziksel kötülük (hastalık, doğal afet gibi bir eksiklikten kaynaklanan, mutlak olmayan kötülük) ve ahlaki kötülük (insanın kasıtlı olarak kötüye yönelmesi: yalan, zulüm, hırs). Kur'an'a göre "Allah insanlara zerrece kötülük etmez, fakat insanlar kendilerine kötülük ediyorlar."

İslam Filozoflarının Yaklaşımı

Farabi, İbni Sina ve İbni Miskeveyh'e göre kötülük başlı başına bir varlık değil, iyiliğin eksikliği (bir "yokluk" durumu)dur; bir şeyin güzelliği ancak zıddının bilinmesiyle anlaşılır. Gazali'ye göre Allah, âlemi mümkün olan en tam ve en güzel hâliyle yaratmıştır; kötülük gibi görünen durumlar daha büyük bir iyiliğin parçasıdır. Kur'an-ı Kerim'de "Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık." buyrularak evrende kötülük değil Allah'ın koyduğu kader, denge ve düzenin hâkim olduğu bildirilir. Müminler için sıkıntılar, onları olgunlaştıran birer imtihandır.