Ahlaki Davranışlar

AhlakAhlakİnsanın iyi ya da kötü olarak nitelenmesine yol açan huyları ve iradeli davranışlarının bütünü; insanın iyi ya da kötü olarak nitelenmesine yol açan huyları ve bu huylarla ortaya koyduğu iradeli davranışların bütünüdür. Bireyin ve toplumun huzuru, ahlaki davranışların varlığına bağlıdır.

Kur'an-ı Kerim'de övülen ahlaki davranışlardan biri doğrulukdoğrulukSöz, davranış ve niyet bakımından dürüstlükten ve iyilikten yana olmaktur. Doğruluk; güven, adalet ve samimiyet gibi erdemleri içinde barındırır. Verdiği sözde duran, emaneti koruyan ve insanları aldatmayan kişi toplum içinde değer kazanır.

Yalanın Zararları

Doğruluktan uzaklaşmak bireysel ve toplumsal sorunlara yol açar. Yalan; insanların birbirine düşmanlık beslemesine ve toplumsal barışın bozulmasına sebep olur. İnsan bir yalanı gizlemek için başka yalanlara başvurur; bu da ilişkilere zarar verir.

"Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğru söz söyleyin ki Allah işlerinizi düzeltsin ve günahlarınızı bağışlasın."
(Ahzâb suresi, 70-71. ayetler)

En Güzel Örnek: Hz. Peygamber

Doğruluk, peygamberlerin temel özelliklerindendir. Hz. Muhammed (sav), peygamber olmadan önce bile güvenilirliğinden dolayı el-eminel-emin'Çok güvenilir' anlamında, Hz. Muhammed'e peygamberlikten önce verilen lakap lakabıyla anılmış; şakayla bile asla yalan söylememiştir.

"Doğruluktan ayrılmayın. Çünkü doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Yalandan sakının. Çünkü yalan kötülüğe, kötülük de cehenneme götürür."
(Müslim, Birr, 105)

Doğruluğun Kazandırdıkları

Doğru sözlü insan vicdanen rahattır ve çevresine güven verir. Dürüst insanlardan oluşan bir toplum daha güvenli, güçlü ve huzurlu olur. Doğruluğun yitirilmesi ise toplumda güvensizlik ortamı oluşturur.

"Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyleri niçin söylüyorsunuz? Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz, Allah katında büyük gazap gerektiren bir iştir."
(Saf suresi, 2-3. ayetler)

MerhametMerhametŞefkat gösterme, acıma, yumuşak huylu olma, affetme ve bağışlama; şefkat gösterme, acıma, affetme ve bağışlama anlamlarına gelir. Merhametle ilişkili kavramların ilki sevgidir; çünkü yaratılanlara şefkatle yaklaşmak ancak onları sevmekle mümkündür. Merhametle ilişkili diğer kavramlar şefkat ve vicdandır.

Kur'an'da Merhamet

Merhamet, Kur'an-ı Kerim'de genellikle "rahmet" kelimesiyle ifade edilir ve müminlerin başlıca nitelikleri arasında sayılır. Allah'ın rahmetini ifade eden isimlerin başında RahmanRahmanDünyada bütün varlıklara merhamet eden ve RahîmRahîmAhirette özellikle inananlara merhamet eden ve onları bağışlayan gelir.

"...Rabbiniz kendine merhamet etmeyi ilke edindi. Gerçek şu ki sizden kim bilmeyerek bir kötülük yapar da ardından tövbe edip kendini düzeltirse, bilsin ki Allah çok bağışlayan, çok esirgeyendir."
(En'âm suresi, 54. ayet)

Âlemlere Rahmet: Hz. Muhammed (sav)

"(Ey Muhammed!) Seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik."
(Enbiyâ suresi, 107. ayet)

Hayatını Kur'an ahlakı üzerine kuran Hz. Peygamber, ümmetinin derdiyle dertlenmiş, sevinciyle sevinmiştir.

"Ant olsun, size kendi içinizden öyle bir peygamber gelmiştir ki sizin sıkıntıya düşmeniz ona çok ağır gelir. O size çok düşkün, müminlere karşı çok şefkatli ve merhametlidir."
(Tevbe suresi, 128. ayet)

Merhametin Kazandırdıkları

Merhametli kişi, karşısındakini bir can olarak görür ve anlamaya çalışır; bu, empati becerisini geliştirir ve kaba, kırıcı davranışlardan uzaklaştırır. "Karıncayı bile incitmez." ifadesi merhametli insanı anlatır.

Merhamet; kin, kibir, kıskançlık ve nefret gibi olumsuz duyguların önüne geçer. Böylece toplumda huzur, karşılıklı anlayış, dayanışma ve paylaşma artar.

İnsan toplumsal bir varlıktır. İnsanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen ve yaşamı kolaylaştıran kurallara adapadapBir toplumda örf, âdet ve kural hâline gelmiş iyi ve güzel davranışlar; edep kelimesinin çoğulu ve nezaketnezaketİnsanlara kibar ve saygılı davranmak kuralları denir. Bu kurallara uymak, insanlara saygı duymanın bir gereğidir. Toplumda bu kurallara uyan kişiler arttıkça sevgi ve saygı artar, birlik ve huzur pekişir.

"Ey iman edenler! Bir topluluk diğer bir toplulukla alay etmesin... Birbirinizi aşağılamayın, birbirinize kötü lakaplar takmayın..."
(Hucurât suresi, 11. ayet)

Selamlaşma Adabı

SelamSelamMüslümanların birbirine 'Allah sana sağlık, esenlik, huzur versin' anlamında söyledikleri iyi dilek cümlesi, Müslümanların birbirine iyi niyet, saygı ve sevgi dileklerini bildirmek için söyledikleri bir dua cümlesidir. "Selâmün aleyküm" (Selam senin üzerine olsun), Müslümanlar arasında kullanılan ortak bir sözdür.

"Size bir selam verildiği zaman ya ondan daha güzeli ile ya da dengi ile karşılık verin..."
(Nisâ suresi, 86. ayet)

Selam verirken küçük büyüğe, yürüyen oturana, araçta olan yayaya, sayıca az olan çok olana selam verir.

İletişim ve Konuşma Adabı

İletişim ve konuşma adabının en önemli kuralı doğru sözlü olmaktır. Açık ve anlaşılır ifadeler kullanmak; kırıcı sözlerden ve bağırarak konuşmaktan kaçınmak da bu adabın gereğidir.

"...İnsanlara güzel söz söyleyin..."
(Bakara suresi, 83. ayet)

"Yürüyüşünde ölçülü ol, sesini yükseltme..."
(Lokmân suresi, 19. ayet)

Sosyal medya kullanırken de Türkçeyi doğru kullanmaya özen göstermek, paylaşılan bilgilerin doğruluğunu kontrol etmek, kimlik ve özel bilgileri herkese açık paylaşmamak gerekir.

Sofra Adabı

Yeme-içme sırasında uyulması gereken nezaket kurallarına sofra adabısofra adabıYeme-içme sırasında uyulan nezaket kuralları denir. Başlıcaları şunlardır: yemeğe besmele ile başlamak, yemekten önce ve sonra elleri yıkamak, sağ elle ve kendi önünden yemek, israftan kaçınmak, oturarak yemek, yemeği yapana teşekkür etmek, ağızda lokma varken konuşmamak ve yemeğin sonunda Allah'a şükretmek.

"...Yiyin için fakat israf etmeyin. Çünkü O, israf edenleri sevmez."
(A'râf suresi, 31. ayet)

Belli bir milletin hâkim güç olarak yaşadığı, sınırları belli toprak parçasına vatanvatanBir milletin hâkim güç olarak yaşadığı, sınırları belli toprak parçası denir. Aynı topraklarda yaşayan; aralarında din, dil, tarih, ülkü ve gelenek birliği olan insan topluluğuna ise milletmilletAralarında din, dil, tarih ve gelenek birliği bulunan insan topluluğu denir.

Bağımsız bir vatana sahip olanlar dilini özgürce konuşabilir, ibadetlerini serbestçe yapabilir; örf ve âdetlerini gelecek kuşaklara aktarabilir.

Şehit ve Gazi

Vatanını korumak ve düşmana karşı canla başla mücadele etmek İslam'ın emirlerindendir. Din, vatan, namus, mal ve can güvenliği için savaşırken öldürülen mümine şehitşehitAllah yolunda; din, vatan, namus, mal ve can güvenliği için savaşırken öldürülen mümin denir. Vatan savunması için savaşa katılıp sağ dönen kişiye ise gazigaziVatan savunması için savaşa katılıp savaştan sağ dönen kişi denir.

"Allah yolunda öldürülenlere 'ölüler' demeyin. Hayır, onlar diridir; fakat siz bilemezsiniz."
(Bakara suresi, 154. ayet)

Tarihimizden Örnekler

Vatan için verilen mücadelenin en güzel örneklerinden biri Çanakkale Savaşı'dır. Egemenliğin ve yurt bütünlüğünün korunması için verilen Kurtuluş Savaşı, vatan savunmasının bir diğer örneğidir. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ve 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin milletçe bastırılması da bu bilincin örnekleridir.

Vatana Karşı Sorumluluklarımız

Vatana karşı herkesin görev ve sorumlulukları vardır. Bunların başında vatanı korumak ve geliştirmek için çaba göstermek gelir. Bunun için çok çalışmalı, üretmeli ve sorumluluklarımızı en güzel şekilde yerine getirmeliyiz. Yerli firmaların millî imkânlarla geliştirdiği projeler sayesinde güçlenen savunma sanayi de vatan savunmasına katkı sağlar.

Sözlükte "itaat etmek, ibadet etmek ve ayakta durmak" anlamlarına gelen kunutkunutNamazda Allah'a sığınmak ve dua etmek; terim olarak namazda Allah'a sığınmak ve dua etmektir. Kunut duaları, yatsı namazından sonra kılınan vitir namazının son rekâtında okunur. Zor durumlarda, salgın hastalık ve doğal afet zamanlarında da bu dualarla Allah'a sığınılıp yardım ve bağışlanma dilendiği rivayet edilmiştir.

1. Kunut Duası

"Allâhümme innâ nesteînüke ve nestağfirüke ve nestehdîke ve nü'minü bike ve netûbü ileyke ve netevekkelü aleyke ve nüsnî aleykel-hayra küllehû neşküruke ve lâ nekfürüke ve nahleu ve netrükü men yefcüruk."

"Allah'ım! Senden yardım isteriz, günahlarımızı bağışlamanı isteriz, razı olduğun şeylere hidayet etmeni isteriz. Sana inanır, sana tövbe eder, sana güveniriz. Bize verdiğin bütün nimetleri bilerek seni hayır ile överiz. Sana şükreder, nimetlerini inkâr etmeyiz. Sana karşı geleni bırakır ve terk ederiz."

2. Kunut Duası

"Allâhümme iyyâke na'büdü ve leke nüsallî ve nescüdü ve ileyke nes'â ve nahfidü nercû rahmeteke ve nahşâ azâbeke inne azâbeke bil-küffâri mülhik."

"Allah'ım! Biz yalnız sana kulluk ederiz. Namazı yalnız senin için kılar, ancak sana secde ederiz. Yalnız sana koşar ve sana yaklaştıracak şeyleri kazanmaya çalışırız. Rahmetini umar, azabından korkarız. Şüphesiz senin azabın inkârcılara ulaşır."

Kunut Dualarından Mesajlar

Yalnız Allah'tan yardım ve bağışlanma dilenmelidir.

Zorluklar karşısında yalnızca Allah'a sığınılır.

İbadet ve secde yalnızca Allah'a yapılır.

Allah'ın verdiği bütün nimetlerin farkında olup şükretmek gerekir.