Kur'an-ı Kerim ve Özellikleri

İslam dininin iki temel kaynağı vardır: Kur'an-ı Kerim ve sünnet.

Sözlükte "toplamak, okumak, bir araya getirmek" anlamlarına gelen Kur'anKur'anHz. Peygamber'e vahiy yoluyla gelen, mushaflara yazılan, değiştirilmeden nesilden nesile aktarılan, okunması ibadet olan, benzeri getirilemeyen Allah'ın mucize kelamı; terim olarak Hz. Peygamber'e vahiy yoluyla gelen, mushaflara yazılan, değiştirilmeden nesilden nesile aktarılan, okunması ve yaşanmasıyla ibadet edilen, başkalarının benzerini getirmekten âciz kaldığı Yüce Allah'ın mucize kelamıdır.

Kur'an-ı Kerim, Hz. Muhammed'e (sav) vahiy yoluyla, yirmi üç yılda, bölümler hâlinde gelmiştir. Ayetler geldikçe hem ezberlenmiş hem de vahiy kâtipleri tarafından yazılmıştır. Hz. Ebu Bekir döneminde bir kurul, bu sayfaları iki kapak arasında toplayarak MushafMushafKur'an-ı Kerim'in iki kapak arasında toplanmış hâli adını vermiştir.

Kur'an-ı Kerim'in Korunması

"Kesin olarak bilesiniz ki bu Kur'an'ı biz indirdik ve onu mutlaka koruyan da biziz."
(Hicr suresi, 9. ayet)

Kendisinden önce gönderilen ilahi kitaplardan farklı olarak Kur'an-ı Kerim, hem yazıya aktarılmış hem de her devirde ezberlenerek değişmeden günümüze kadar gelmiştir. Kur'an; iman, ibadet, helal-haram ve gayb âlemi gibi konularda İslam'ın en güvenilir bilgi kaynağıdır.

Sünnet: İkinci Temel Kaynak

Yol, âdet, huy, tavır ve davranış anlamlarına gelen sünnetsünnetHz. Muhammed'in Kur'an'dan anladıklarını hayatında uygulama biçimi; sözleri, davranışları ve onayları; Hz. Muhammed'in (sav) Kur'an-ı Kerim'den anladıklarını hayatında uygulama biçimidir. Sünnet üç kısımda incelenir:

Kavlî sünnet: Hz. Muhammed'in (sav) sözleri.
Fiilî sünnet: Hz. Muhammed'in (sav) davranışları.
Takrirî sünnet: Hz. Muhammed'in (sav) müdahale etmediği veya onayladığı, sahabenin olumlu söz ya da davranışları.

Kur'an-ı Kerim'de cuma namazı emredilmiş; ancak ne zaman ve nasıl kılınacağını Hz. Muhammed (sav) açıklamıştır. Namaz, oruç, hac ve zekâtın ayrıntılarını da o öğretmiştir. Bu yönüyle sünnet, İslam'ın ikinci temel kaynağıdır. Hz. Aişe, Hz. Peygamber'in ahlakını soran bir kişiye "Onun ahlakı Kur'an ahlakıydı." cevabını vermiştir.

Kur'an-ı Kerim'in ana konuları şunlardır: inanç, ibadet, ahlak, sosyal hayat (muamelat) ve kıssalar.

İnanç

İnançİnançİslam'ı son din olarak kabul edip içindeki her şeye gönülden bağlanmak ve Allah'ın emirlerine teslim olmak; İslam'ı son din olarak kabul edip onun içindeki her şeye gönülden bağlanmak ve Yüce Allah'ın emirlerine teslim olmaktır. Tevhit inancı İslam'ın temelidir. İman esasları — Allah'a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahirete ve kadere (hayır ve şerre) iman — bir bütündür; bunların biri veya birkaçı reddedilemez.

İbadet ve Ahlak

Boyun eğme, tapınma, itaat ve kulluk anlamlarına gelen ibadetibadetAllah'ın rızasını kazanmak niyetiyle belirli şekillerde yapılan iş ve amel; Allah'ın rızasını kazanmak niyetiyle yapılan iş ve ameldir.

"...Allah'a ibadet edin ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın..."
(Nisâ suresi, 36. ayet)

Namaz, oruç, hac, kurban ve zekât temel ibadetlerdir. Bunun yanında salih amelsalih amelAllah rızası için yapılan her güzel iş ve davranış adı verilen her güzel davranışı yapmak ve Allah istemediği için haramdan uzak durmak da ibadettir.

Huy, yaratılış ve karakter anlamlarına gelen ahlakahlakİnsanın doğuştan getirdiği ya da sonradan kazandığı tutum ve davranışların tümü da Kur'an'ın ana konularındandır. Kur'an, güzel vasıfları anlatır ve peygamberlerin ahlakını örnek almayı tavsiye eder (Ahzâb suresi, 21. ayet).

Muamelat ve Kıssalar

İslam'ın ibadetlerle ilgili hükümleri dışında kalan; insanların birbirleriyle veya toplumla olan hukuki, idari, mali ve iktisadi ilişkilerine muamelatmuamelatİbadet hükümleri dışında kalan; ticaret, evlilik, miras, borç, anlaşma gibi insan ilişkilerini düzenleyen hükümler denir. Ticaret, evlilik, boşanma, alışveriş, miras, borç alıp verme ve anlaşmalara uymak bunlardandır.

Sözlükte "hikâye etmek, anlatmak, haber vermek" anlamlarına gelen kıssakıssaKur'an'da geçmiş peygamberler ve milletlerle ilgili ibretlik tarihî olaylar; Kur'an-ı Kerim'de geçmiş peygamberler ve milletlerle ilgili ibretlik tarihî olaylardır. Kıssalarda bazen yer, isim ve zaman belirtilmez; aynı kıssa farklı surelerde tekrarlanabilir; ibret alınacak kısımlar ayrıntıya girilmeden verilir.

Kur'an-ı Kerim; insanların hayatını kolaylaştırmak, onları doğru bilgilerle iyi ve güzel işlere yöneltmek, kötülüklerden uzaklaştırmak ve rehberlik etmek üzere gönderilmiştir. İçinde insanları dünya ve ahiret mutluluğuna ulaştıracak bilgiler yer alır.

Kur'an-ı Kerim, birçok ayette iyiliği ve güzel davranışı tavsiye eder; iyiliklerin Allah'ın sevgisini kazandıracağını bildirir. Kötü davranışları da tarif ederek onlardan uzak durmayı emreder.

"Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır; Allah'a karşı gelmekten sakınanlar için yol göstericidir."
(Bakara suresi, 2. ayet)

Bu ayette Kur'an-ı Kerim'in en önemli özelliği olan yol göstericilik (hidayet) vurgulanır.

Kur'an'ın Diğer Özellikleri

Kur'an-ı Kerim, insanların aklına takılan her meseleyi şüpheleri giderecek şekilde açıklar. Allah'ın birliği, kudreti, yaratılış, ahiret ve tabiattan deliller gibi konularda açıklayıcı bilgiler verir. Birçok ayette insanları düşünmeye teşvik eder.

"...Biz onu, anlayasınız diye Arapça bir Kur'an yaptık."
(Zuhruf suresi, 3. ayet)

Özetle Kur'an-ı Kerim: Allah'tan gelen son kitaptır, Allah'ı tanıtır, doğru yola iletir, dosdoğru bilgiler içerir, doğru inancı açıklar, gayb hakkında bilgi verir, iyiliği ve kötülüğü belirler, güzel ahlakı öğretir ve insan hayatına yön verir.

Kur'an-ı Kerim'in Bazı İsimleri

Allah, Kur'an-ı Kerim'e onun özelliklerini belirten birçok isim vermiştir:

Furkan: Hakkı batıldan, helali haramdan, iyiyi kötüden ayıran.
Hüda: Doğru yola ileten, hidayet rehberi.
Zikir: İnsanlara öğüt veren, hatırlatmalarda bulunan.
Nûr: Karanlıkları aydınlatan ışık.
Beyan / Tıbyan: Her şeyi açıklayan.

"Âlemlere bir uyarıcı olsun diye kuluna Furkan'ı indiren Allah'ın şanı yücedir."
(Furkân suresi, 1. ayet)

Hz. Nuh; Hz. Âdem'den sonra gelen ve Kur'an-ı Kerim'in ifadesiyle insanlığın ikinci atası kabul edilen bir peygamberdir. Çok uzun bir ömür yaşamış ve bu hayat boyunca sabırla insanları tevhit inancına davet etmiştir.

Hz. Nuh, Allah tarafından gönderilmiş bir peygamber olduğunu söylediğinde çevresindekiler ona karşı çıktı. Kavminin ileri gelenleri, sıradan bir insanın peygamberliğini kabullenemedi ve onu sapkınlıkla suçladı.

Uzun ve Sabırlı Davet

Hz. Nuh, kavmini putlara tapmaktan vazgeçirmek için uzun yıllar uğraştı; gizli ve açık, gece gündüz tebliğ görevini sürdürdü. Onları Allah'ın birliğine iman etmeye, yalnızca Allah'a kul olmaya ve adaletten ayrılmamaya davet etti; nimetleri ve evrendeki mükemmel işleyişi hatırlattı.

Fakat kavmi kibirlendi; her davetinde parmaklarını kulaklarına tıkadılar. Ona iman edenlerin toplumun alt tabakasından olmasını bahane ettiler; zenginler, iman edenlerle aynı ortamı paylaşmak istemedikleri için Hz. Nuh'tan onları uzaklaştırmasını istediler. Hz. Nuh bunu kabul etmedi. Az sayıda insan iman etti; ama o davasından dönmedi ve Allah'tan ümidini kesmedi.

Gemi ve Tufan

Yüce Allah, artık kimsenin iman etmeyeceğini haber verince Hz. Nuh'a bir gemi yapmasını emretti. Hz. Nuh hiçbir deniz veya ırmağın olmadığı bir yerde gemi inşa etmeye başlayınca kavmi onunla daha fazla alay etti.

Gemi bitince Allah'ın emriyle tufan başladı. Hz. Nuh, hayvanlardan birer çift alarak kendisine iman edenlerle gemiye bindi. Günlerce süren tufan sonrasında gemi Cûdi Dağı'na oturdu; inkâr edenler ise tufanda boğuldu.

Hz. Nuh; sabrı, kararlılığı, insanları güzel bir üslupla tevhide davet etmesi, karşılık beklemeden davetini sürdürmesi ve yalnızca Allah'a dayanıp güvenmesiyle örnek bir peygamberdir.