Konu anlatımı
- İnsanlara Rehber: Peygamber
- Peygamberlerin İlettiği Mesaj: Vahiy
- İlahi Kitaplar
- Bir Sure Öğreniyorum: Felak Suresi
İnsanlara Rehber: Peygamber
Yüce Allah, insanlara doğru yolu göstermeleri için tarih boyunca birçok peygamberAllah'ın emir, yasak ve öğütlerini insanlara bildirmekle görevlendirdiği seçkin kişi göndermiştir. İlk insan ve ilk peygamber Hz. Âdem, son peygamber ise Hz. Muhammed'dir (sav).
"Peygamber" kelimesi Farsça kökenlidir ve sözlükte "haber getiren" anlamına gelir. Terim olarak "Allah'ın emir, yasak ve öğütlerini insanlara bildirmekle görevli kişi" demektir. Peygamberlerin en önemli özelliği Allah'tan vahiyAllah'ın emir ve hükümlerini peygamberlerine bildirmesi almalarıdır. Peygamberlerin bu vahyi insanlara Allah'tan aldıkları şekilde iletmesine tebliğVahyi, hiçbir değişiklik yapmadan insanlara ulaştırma denir.
Resul ve Nebi
Kur'an-ı Kerim'de peygamberler için resulElçi anlamına gelir ve nebiHaberci anlamına gelir kavramları kullanılır. Bu kelimelerden türeyen risaletElçilik; peygamberlik görevi ve nübüvvetPeygamberlik kavramları da peygamberlik görevini ifade eder.
"Kitapta İsmail'i de an. Şüphesiz o, sözünde duran bir kimseydi. Bir resul, bir nebi idi."
(Meryem suresi, 54. ayet)
Peygamberlere İman
Peygamberlere inanmak, imanın şartlarından biridir. Bütün peygamberlere, aralarında ayrım yapmadan inanmak gerekir.
"Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene iman etti, müminler de. Her biri Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman etti. 'O'nun peygamberlerinden hiçbirini diğerinden ayırt etmeyiz' dediler..."
(Bakara suresi, 285. ayet)
Peygamberlik, Allah'ın dilediği kula verdiği bir görevdir; çok ibadet ederek ya da çalışarak elde edilmez.
"...Allah, elçilik görevini kime vereceğini çok iyi bilir..."
(En'âm suresi, 124. ayet)
Kur'an'da Adı Geçen Peygamberler
Kur'an-ı Kerim'de yirmi beş peygamberin adı geçer. Ancak gönderilen peygamberler bunlarla sınırlı değildir.
"Ant olsun, senden önce de peygamberler gönderdik. Onlardan sana kıssalarını anlattığımız kimseler de var, durumlarını sana bildirmediğimiz kimseler de var..."
(Mü'min suresi, 78. ayet)
Peygamberler hakkında doğru bilgi edinilebilecek temel kaynak Kur'an-ı Kerim'dir. Kur'an'da bazı peygamberlerin hayatı, gönderiliş amaçları ve tevhit mücadelesi anlatılır.
Mucize
Peygamberlerin, kendilerine inanmayanlara peygamberliklerini ispatlamak için Allah'ın izniyle gösterdikleri olağanüstü olaylara mucizePeygamberlerin, Allah'ın izniyle gösterdiği olağanüstü olay denir.
Ateşin Hz. İbrahim'i yakmaması, Hz. Musa'nın asasının yılana dönüşmesi, Hz. İsa'nın Allah'ın izniyle hastaları iyileştirmesi ve Hz. Salih'in kayadan deve çıkarması bunlardan bazılarıdır. Hz. Muhammed'in (sav) en büyük mucizesi Kur'an-ı Kerim'dir.
Peygamberlerin Ortak Özellikleri
Sıdk: Peygamberler dürüst ve doğru sözlüdür; asla yalan söylemezler.
Emanet: Peygamberler güvenilir kişilerdir.
Fetanet: Peygamberler akıllı ve zekidir.
İsmet: Peygamberler her türlü günahtan Allah tarafından korunmuştur.
Tebliğ: Peygamberler Allah'tan aldıkları vahyi eksiksiz olarak insanlara iletir.
Peygamberlerin Görevleri
Tebliğ: Allah'tan aldıkları vahyi eksiksiz bildirmek.
Tebyin: Allah'ın emir ve yasaklarını insanlara açıklamak.
Temsil: İslam'ı anlama ve yaşama konusunda insanlara örnek olmak.
İnzar: Allah'ın emirlerine uymayanları uyarmak.
Tebşir: Allah'ın emirlerine uyanları müjdelemek.
Peygamberler, insanları tevhit inancına davet etmiş; onları iyiliğe yöneltip kötülükten sakındırmıştır.
Kısa Kontrol
1. "Peygamber" kelimesi sözlükte hangi anlama gelir?
2. Peygamberlerin, Allah'tan aldıkları vahyi hiçbir değişiklik yapmadan insanlara iletmesine ne ad verilir?
3. Peygamberlik; çok ibadet eden ve güzel davranan kişilerin çalışarak kazanabileceği bir görevdir.
Peygamberlerin İlettiği Mesaj: Vahiy
Yüce Allah insana; doğru ile yanlışı, iyi ile kötüyü ayırt edebilsin diye akılDoğruyu yanlıştan ayırmayı sağlayan düşünme gücü vermiştir. Ancak insan yalnızca aklıyla her şeyi tam olarak bilemez. "Ben kimim?", "Nereden geldim?", "Hayatın anlamı nedir?", "Ölümden sonra hayat var mı?" gibi soruların cevabı kişiden kişiye değişebilir.
İşte Allah, insanların bu konularda doğru bilgiye ulaşabilmesi için vahiyAllah'ın, peygamberleri aracılığıyla insanlara gönderdiği mesaj göndermiştir. Vahiy sayesinde insan, hayatın anlamını daha iyi kavrar.
Vahyin İçeriği
Allah gönderdiği vahiyle önce kendini insanlara tanıtmış, sonra onlara görev ve sorumluluklarını hatırlatmıştır.
"Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize ibadet edin ki Allah'a karşı gelmekten sakınasınız."
(Bakara suresi, 21. ayet)
Kur'an-ı Kerim'de inanç, ibadet ve ahlak konularının yanı sıra toplumsal konularda da mesajlar vardır. Bu mesajların bir kısmı kıssaKur'an'da geçmiş peygamberler ve milletlerle ilgili ibret verici anlatılarlar yoluyla anlatılmıştır.
Vahiy Niçin Gönderilmiştir?
Vahyin temel amacı; insanları doğru yola yönlendirerek onların dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamaktır.
Allah, vahyi insanlara iletmek için peygamberleri insanlar arasından seçmiştir. Böylece vahiy daha iyi anlaşılmış ve uygulanmıştır. Peygamberler yaşadıkları toplumu yakından tanıdıkları için halkla sağlıklı bir iletişim kurmuş; namaz, oruç, hac ve zekât gibi ibadetleri bizzat yaşayarak öğretmişlerdir.
"Müjdeleyiciler ve uyarıcılar olarak peygamberler gönderdik ki peygamberlerden sonra insanların Allah'a karşı bir bahaneleri olmasın."
(Nisâ suresi, 165. ayet)
Her Peygamberin Öne Çıkan Bir Yönü Vardır
Kur'an'da her peygamberin örnek alınacak farklı bir özelliği anlatılır:
Hz. İbrahim teslimiyetiyle, Hz. Yakub ve Hz. Eyyüb sabrıyla, Hz. Yusuf iffeti ve affediciliğiyle, Hz. Musa zulme karşı verdiği mücadeleyle öne çıkmıştır. Hz. Muhammed (sav) ise güzel ahlakıyla bir bütün olarak insanlığa örnek gösterilmiştir.
Vahiy, Sorumluluğu Hatırlatır
Peygamberlerin ilettiği mesajlar; insanın Allah'a, kendisine, ailesine ve çevresine karşı sorumluluklarını hatırlatır. Hesap gününde en küçük davranışın bile adaletle değerlendirileceği bildirilir.
"Kıyamet günü biz adalet terazilerini kuracağız; hiç kimseye en küçük bir haksızlık yapılmayacak. Yapılan iş bir hardal tanesi kadar bile olsa onu getirip ortaya koyarız. Hesap görücü olarak biz yeteriz."
(Enbiyâ suresi, 47. ayet)
Kısa Kontrol
1. Allah'ın vahiy göndermesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
2. Peygamberlerin insanlar arasından seçilmiş olmasının faydası aşağıdakilerden hangisidir?
3. Kur'an-ı Kerim'deki mesajlar yalnızca inanç ve ibadet konularıyla sınırlıdır.
İlahi Kitaplar
İlahi kitaplarAllah'ın, insanlara doğru yolu göstermek için peygamberleri aracılığıyla gönderdiği kitaplar, insanların dünya ve ahirette mutlu olabilmeleri için Allah'ın, peygamberleri aracılığıyla gönderdiği kitaplardır. Bu kitaplar peygamberlere vahiy meleği CebrailAllah'ın, vahiy getirmekle görevli meleği (as) aracılığıyla ulaşmıştır.
İlahi kitaplara inanmak imanın şartlarındandır.
"Onlar sana indirilene de senden önce indirilenlere de inanırlar. Ahirete de kesin olarak inanırlar."
(Bakara suresi, 4. ayet)
Dört Büyük İlahi Kitap ve Suhuf
Allah; Tevrat, Zebur, İncil ve Kur'an-ı Kerim olmak üzere dört büyük kitap göndermiştir. Bu kitaplarda tevhit inancı, ibadetler, helal ve haramlar, toplumsal konular ve kıssalar anlatılmıştır.
Yüce Allah, bazı peygamberlere kitap dışında suhufBazı peygamberlere gönderilen daha küçük hacimli vahiy sayfaları adı verilen sayfalar da göndermiştir: Hz. Âdem'e 10, Hz. Şit'e 50, Hz. İdris'e 30, Hz. İbrahim'e 10 sayfa.
Kur'an-ı Kerim'den önceki ilahi kitaplar zamanla tahrifİlahi kitapların sonradan insan eliyle değiştirilmesi, bozulması edildiğinden ilk hâliyle günümüze ulaşmamıştır.
| İlahi Kitap | Gönderildiği Peygamber | Dili |
|---|---|---|
| Tevrat | Hz. Musa | İbranice |
| Zebur | Hz. Davud | İbranice |
| İncil | Hz. İsa | Aramice |
| Kur'an-ı Kerim | Hz. Muhammed (sav) | Arapça |
Tevrat ve Zebur
Tevrat, Hz. Musa'ya gönderilmiştir. Dört büyük ilahi kitabın ilkidir; dili İbranicedir.
"Şüphesiz Tevrat'ı biz indirdik. İçinde bir hidayet, bir nur vardır..."
(Mâide suresi, 44. ayet)
Zebur, Hz. Davud'a indirilmiştir. İçinde dualar vardır; dili İbranicedir ve Tevrat'tan sonra gönderilmiştir.
"...Davud'a da Zebur'u verdik."
(Nisâ suresi, 163. ayet)
İncil ve Kur'an-ı Kerim
İncil, Hz. İsa'ya gönderilmiştir. Zebur'dan sonra indirilmiştir.
Kur'an-ı Kerim, Hz. Muhammed'e (sav) Arapça olarak, ayet ve sureler hâlinde indirilmiş; vahiy kâtipleri tarafından yazıya geçirilmiştir. Son ilahi kitaptır. Değişmeden günümüze gelmiştir ve kıyamete kadar da korunacaktır.
"Kur'an'ı kesinlikle biz indirdik; elbette onu yine biz koruyacağız."
(Hicr suresi, 9. ayet)
Kur'an-ı Kerim'e Saygı
İlahi kitaplar gönderiliş sırasına göre şöyledir: Tevrat → Zebur → İncil → Kur'an-ı Kerim.
"Ey insanlar! İşte size Rabbinizden bir öğüt, kalplere bir şifa ve inananlar için yol gösterici bir rehber ve rahmet olan Kur'an geldi."
(Yûnus suresi, 57. ayet)
Kur'an okumadan önce abdest almak, onu anlayarak okumak ve hükümlerini hayata geçirmeye çalışmak; Kur'an'a gösterilen saygının en önemli göstergelerindendir.
Kısa Kontrol
1. İlahi kitaplar, gönderiliş sırasına göre aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
2. Aşağıdakilerden hangisi Hz. Davud'a gönderilen ilahi kitaptır?
3. Kur'an-ı Kerim'den önceki ilahi kitaplar, ilk indirildiği hâliyle hiç değişmeden günümüze ulaşmıştır.
Bir Sure Öğreniyorum: Felak Suresi
Felak suresi adını, birinci ayette geçen ve "sabah aydınlığı, şafak" anlamına gelen felakSabah aydınlığı, şafak; karanlığı yarıp çıkan aydınlık kelimesinden alır. Kur'an-ı Kerim'in 113. suresidir ve 5 ayettir.
Felak suresi ile Nâs suresine birlikte, "kendileriyle Allah'a sığınılan iki sure" anlamında MuavvizeteynFelak ve Nâs surelerinin ortak adı denir.
Sure Neyi Anlatır?
Felak suresinde bazı kötülükler sıralanır ve bunlardan Yüce Allah'a sığınılması gerektiği bildirilir. İnsan, başına gelebilecek kötülüklere karşı önce dikkatli ve tedbirli davranmalı, sonra kendisini koruması için Allah'a dua ederek O'na sığınmalıdır.
Hz. Muhammed (sav), Felak ve Nâs surelerinin sabah ve akşam üçer defa okunmasını tavsiye etmiş, kendisi de bunu uygulayarak Müslümanlara örnek olmuştur. Bu sureler namazda Fatiha'dan sonra da okunabilir.
Felak Suresinin Okunuşu
Bismillâhirrahmânirrahîm
1. Kul e'ûzü bi rabbil felak
2. Min şerri mâ halak
3. Ve min şerri ğâsikın izâ vekab
4. Ve min şerrin neffâsâti fil ukad
5. Ve min şerri hâsidin izâ hased
Felak Suresinin Anlamı
Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla.
1. De ki: "Sabahın Rabbine sığınırım,
2. Yarattığı şeylerden gelebilecek kötülüklerden,
3. Karanlığı çöktüğü zaman gecenin şerrinden,
4. Düğümlere üfürenlerin şerrinden,
5. Kıskandığı vakit kıskanç kişinin şerrinden."
(Felak suresi, 1-5. ayetler)
Sureden Çıkarabileceğimiz Mesajlar
Her türlü kötülükten yalnızca Allah'a sığınılmalıdır.
Haset (kıskançlık) ve büyü gibi kötülükler zararlıdır; bunlardan Allah'a sığınılır.
Kötülüklere karşı hem tedbir almalı hem de Allah'a güvenmeliyiz.
Sabah aydınlığının Rabbi Allah'tır; gece de gündüz de O'nun elindedir.
Kısa Kontrol
1. Felak suresi adını hangi kelimeden alır ve bu kelime ne anlama gelir?
2. Felak ve Nâs surelerine birlikte verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
3. Felak suresinde, kötülüklerden korunmak için büyücülere ve uğur getiren nesnelere sığınmak gerektiği anlatılır.