Günlük Hayattaki Dini İfadeler

Din; Allah tarafından peygamberler aracılığıyla insanlara gönderilen, insanları doğru ve güzel davranışlara yönlendiren kuralların bütünüdür. Bu kurallar emirler ve yasaklardan oluşur. İnsanlar bu kuralları kendi istekleriyle uygulayarak doğru bir hayat sürmeye çalışırlar.
İslam, Allah’ın gönderdiği son dindir ve bu dine inanan kişilere Müslüman denir.
Din, insan hayatının birçok alanını etkiler. Yemek yeme, giyim, konuşma şekli, alışveriş, aile ve komşuluk ilişkileri gibi günlük davranışların çoğunda dinin etkisi görülür. Bu nedenle günlük konuşmalarda Allah, peygamber, cami, Kur’an gibi dinle ilgili ifadeler sıkça kullanılır.

Allah, bütün varlıkları yaratan yüce varlıktır. İnsanlar O’nu gözleriyle göremez ve duyu organlarıyla algılayamazlar. Ancak Kur’an’da ve peygamberimizin sözlerinde anlatılan özellikleri sayesinde Allah’ı tanıyabilirler.

Allah birdir ve O’ndan başka ibadet edilmeye layık hiçbir varlık yoktur. Evreni, gökyüzünü, dünyayı, canlı ve cansız bütün varlıkları yaratan O’dur. Gücü ve bilgisi sınırsızdır; her şeyi görür, işitir ve bilir.

Allah insanları sever ve onların yaşayabilmesi için gerekli olan birçok nimeti yaratmıştır. Hava, su, yiyecekler ve insanların sevdikleri kişiler de bu nimetler arasındadır. Aynı zamanda Allah bağışlayıcıdır; insanlar hata yaptıklarında tövbe ederlerse onları affeder.

Peygamberler, Allah’ın insanlara doğru yolu göstermek için seçtiği elçilerdir. Onların görevi Allah’ın emir ve yasaklarını insanlara bildirmek ve insanları doğru inanca yönlendirmektir.

Peygamberler insanlara yalnızca Allah’a ibadet etmeleri gerektiğini öğretir. Ayrıca iyi davranışları teşvik eder ve kötü davranışlardan sakınmaları için öğüt verirler. Davranışlarıyla insanlara örnek olurlar.

İlk peygamber Hz. Âdem’dir. İnsanlık tarihi boyunca birçok peygamber gönderilmiştir. Kur’an’da bazı peygamberlerin isimleri belirtilmiştir. Hz. Muhammed ise Allah tarafından gönderilen son peygamberdirson peygamberdirKur'an-ı Kerim'de Hz.Muhammed'in (sav) son peygamber olması, "hatemul-embiya" kavramı ile belirtilmiştir. ve ondan sonra başka peygamber gönderilmeyecektir.

“Euzübesmele” iki ifadeden oluşur:
Eûzü billâhi mineşşeytânirracîm: Kovulmuş şeytandan Allah’a sığınırım.
Bismillâhirrahmânirrahîm: Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla.
Müslümanlar bir işe başlamadan önce besmele söylemeye önem verirler. Böylece Allah’ı anmış ve O’ndan yardım dilemiş olurlar. Ayrıca kötü durumlardan korunmak için Allah’a sığınmış olurlar.
Yemek yemeye başlarken, su içerken, yolculuğa çıkarken veya günlük işlere başlarken besmele söylemek yaygın bir davranıştır.

Selamlaşma insanlar arasındaki ilişkilerde önemli bir görgü kuralıdır. İnsanlar karşılaştıklarında birbirlerine selam vererek iyi dileklerini ifade ederler. Selamlaşma sevgi, saygı ve güven duygularının oluşmasına katkı sağlar.

Dinimiz de selamlaşmaya önem verilmesini öğütler. Verilen bir selamın aynı şekilde veya daha güzel bir ifadeyle karşılık verilmesi gerekir.
Toplumda kullanılan çeşitli selamlaşma ifadeleri vardır. “Selamünaleyküm”, “merhaba”, “iyi günler”, “hayırlı sabahlar” gibi sözler buna örnek gösterilebilir. “Selamünaleyküm” ifadesine verilen cevap ise “Aleykümselam”dır.

Hamd, Allah’ı övgü ve yüceltme sözleriyle anmak anlamına gelir.

Şükür ise Allah’ın verdiği nimetlerin farkında olmak ve bu nimetler için teşekkür etmektir.
İnsanlar günlük hayatta kendilerine yapılan iyiliklere teşekkür ederler. Aynı şekilde Allah’ın verdiği sayısız nimet için de şükretmeleri gerekir. İnsanların sahip olduğu beden, sağlık, yiyecekler, doğa ve yaşam imkânları Allah’ın verdiği nimetlerdendir.

Bu nedenle insanlar çeşitli ifadeler kullanarak Allah’a şükrederler. “Elhamdülillah”, “çok şükür” gibi sözler bu amaçla söylenir.

Tekbir, Allah’ın en büyük ve en yüce olduğunu ifade eden “Allahüekber” sözünü söylemektir. Müslümanlar ibadetlerde ve çeşitli dinî durumlarda tekbir getirerek Allah’ın büyüklüğünü dile getirirler.

Ezan da “Allahüekber” sözleriyle başlar. Namaz sırasında ve sonrasında da tekbir getirilir.

Salavat ise Peygamberimiz Hz. Muhammed için yapılan dua ve iyi dilek sözleridir. Peygamberimizin adı anıldığında “Sallallahu aleyhi ve sellem” gibi ifadeler söylenir. Salavat getirmek, Peygambere sevgi ve saygının bir göstergesi kabul edilir.

Estağfirullah

“Estağfirullah” sözü “Allah’tan bağışlanma diliyorum” anlamına gelir. İnsanlar hata yaptıklarında veya günah işlediklerinde Allah’tan af dilemek için bu ifadeyi kullanırlar.

Dinimize göre bir kişi yanlış yaptığını fark ettiğinde tövbe etmeli ve Allah’tan bağışlanma istemelidir. Allah merhametli ve affedicidir; tövbe edenleri bağışlayacağını bildirmiştir.

Sübhanallah

“Sübhanallah” ifadesi, Allah’ın her türlü eksiklikten ve kusurdan uzak olduğunu ifade eder. İnsanlar eksikleri olan varlıklardır; ancak Allah kusursuzdur ve mükemmeldir.

Müslümanlar Allah’ın yüceliğini ifade etmek için “Sübhanallah” derler. Namazdan sonra yapılan tesbihlerde bu ifade sıkça tekrar edilir.

Dinimiz insanlara iyi davranışlar yapmalarını öğütler ve zararlı davranışlardan uzak durmalarını ister.
- Sevap, Allah’ın hoşnut olduğu davranışların karşılığında verilen ödüldür. Yardım etmek, dürüst olmak, anne babaya saygı göstermek gibi davranışlar sevap sayılır.
- Günah, dinin emir ve yasaklarına aykırı davranışlardır. Yalan söylemek, başkalarına zarar vermek gibi davranışlar günah kabul edilir.
- Helal, dinen yapılmasına izin verilen şeylerdir.
- Haram ise Allah tarafından kesin olarak yasaklanan davranış ve işlerdir.
Müslümanların helal olanı tercih etmeleri, haramdan ve günah sayılan davranışlardan uzak durmaları gerekir.

Dua, insanın Allah’a yönelerek isteklerini O’na iletmesi ve O’ndan yardım istemesidir. Dinimizde dua önemli bir ibadet kabul edilir. İnsanlar dua ederek Allah’tan iyilik, sağlık, mutluluk ve korunma isterler.

Müslümanlar istediklerinin gerçekleşmesi için önce gerekli çabayı gösterir, ardından Allah’a dua ederler. Dualarda Allah’tan kendilerini, sevdiklerini ve tüm insanları kötülüklerden korumasını isterler.

Dua etmek için belirli bir zaman veya yer şart değildir. İnsanlar istedikleri zaman ve yerde Allah’a dua edebilirler.

Günlük hayatta dilek ve dua ifade eden birçok dinî söz kullanılır. Bunlara “İnşallah”, “Maşallah”, “Allah korusun”, “Allah razı olsun”, “Allah şifa versin”, “Allah sabır versin”, “Allah’a emanet ol” gibi ifadeler örnek verilebilir.

İnşallah: Allah dilerse, Allah izin verirse anlamına gelir.

Maşallah: Allah’ın dilediği olur, nazardan korusun anlamında kullanılır.

Namaz, İslam dininde yerine getirilmesi emredilen ibadetlerden biridir. Namaz kılarken bazı dua ve sureler okunur. Bu dualardan biri Sübhaneke duasıdır.

Namaza niyet edilerek başlanır. Ardından “Allahüekber” denilerek tekbir alınır ve eller bağlanır. Namazın başlangıcında ilk olarak Sübhaneke duası okunur. Cenaze namazı dâhil bütün namazların başında bu dua okunur.

Sübhaneke duasında Allah’ın yüceliği ve kusursuzluğu ifade edilir. Ayrıca Allah’ın adı anılır ve O’ndan başka ilah olmadığı belirtilir.

Sübhâneke allâhümme ve bihamdik.<br>Ve tebârekesmük.<br>Ve teâlâ ceddük.<br>Ve lâ ilâhe ğayrük.

سُبْحَانَكَ اللّٰهُمَّ وَبِحَمْدِكَ<br>وَتَبَارَكَ اسْمُكَ<br>وَتَعَالَى جَدُّكَ<br>وَلَا إِلٰهَ غَيْرُكَ

Allah’ım! Sen eksikliklerden uzaksın ve seni överim.<br>Senin adın mübarektir.<br>Senin yüceliğin çok büyüktür.<br>Senden başka ilah yoktur.